1. AMBONA
  2. BUDOWA MSZY ŚWIĘTEJ
  3. CELEBRANS
  4. CEROFERARIUSZ - MINISTRANT NIOSĄCY POCHODNIĘ
  5. CHLEB I WINO
  6. CHRZCIELNICA
  7. CO TO JEST ŚWIĘTOŚĆ
  8. CO TO JEST ZAKRYSTIA?
  9. CZEGO POTRZEBUJEMY DO LITURGII SŁOWA?
  10. CZYM JEST KOŚCIÓŁ?
  11. CZYM JEST LITURGIA?
  12. DWIE MINUTY CICHEGO ZASTANOWIENIA
  13. DZWONY, DZWONKI, DZWONIENIE
  14. INSYGNIA BISKUPA
  15. JAK UCZESTNICZYMY W LITURGII SŁOWA
  16. JEST WIELE RÓŻNYCH NABOŻEŃSTW LITURGICZNYCH
  17. KADZIDŁO, ŁÓDKA, OKADZANIE
  18. KADZIELNICA
  19. KIEDY WCHODZĘ DO KOŚCIOŁA...
  20. KIELICH I AMPUŁKI
  21. KIELICH I PATENA
  22. KOLORY LITURGICZNE
  23. KONFESJONAŁ
  24. KOŚCIÓŁ
  25. KRZYŻ
  26. MODLITEWNIK - ŚPIEWNIK
  27. MODLITWA PRZED ROZPOCZĘCIEM...
  28. MODLITWA EUCHARYSTYCZNA
  29. MONSTRANCJA
  30. MSZA ŚWIĘTA KONCELEBROWANA
  31. OBRAZY ŚWIĘTYCH
  32. OLIWA
  33. OŁTARZ I TO CO DO NIEGO NALEŻY...
  34. ORGANY
  35. PODAWANIE CINGULUM
  36. PODCZAS PRZYGOTOWANIA DARÓW OFIARNYCH
  37. POPIÓŁ
  38. POSTAWY LITURGICZNE: BICIE SIĘ W PIERSI
  39. POSTAWY LITURGICZNE: LEŻENIE KRZYŻEM
  40. POSTAWY LITURGICZNE: NAŁOŻENIE RĄK
  41. POSTAWY LITURGICZNE: OBMYCIE RĄK
  42. POSTAWY LITURGICZNE: POCAŁUNEK
  43. POSTAWY LITURGICZNE: PODNOSZENIE OCZU
  44. POSTAWY LITURGICZNE: POKŁON
  45. POSTAWY LITURGICZNE: POSTAWA KLĘCZĄCA
  46. POSTAWY LITURGICZNE: POSTAWA SIEDZĄCA
  47. POSTAWY LITURGICZNE: POSTAWA STOJĄCA
  48. POSTAWY LITURGICZNE: PRZYKLĘKANIE I KLĘKANIE
  49. POSTAWY LITURGICZNE: ROZŁOŻENIE RĄK
  50. POSTAWY LITURGICZNE: SKŁON GŁOWY
  51. POSTAWY LITURGICZNE: ZŁOŻENIE RĄK
  52. POSTAWY LITURGICZNE: ZNAK KRZYŻA
  53. PROCESJA
  54. PRZECHOWYWANIE ŚWIĘTYCH HOSTII
  55. PRZYJMUJĘ KOMUNIĘ ŚWIĘTĄ
  56. PUNKTUALNOŚĆ MINISTRANTA
  57. PUSZKA
  58. SEDILIA
  59. SZATY LITURGICZNE KAPŁANA
  60. SZATY LITURGICZNE MINISTRANTA
  61. ŚWIATŁO
  62. ŚWIECE
  63. TABERNAKULUM
  64. W ZAKRYSTII...
  65. WIELU WSPÓŁPRACOWNIKÓW W CZASIE LITURGII
  66. WODA ŚWIĘCONA
  67. ZGROMADZENIE LITURGICZNE
  68. ZMIESZANIE POSTACI EUCHARYSTYCZNYCH
  69. ZWIĄZANIE CINGULUM
  70. ŚWIĘTOŚĆ
AMBONA              POWRÓT
 
czyli kazalnica ściśle jest związana z ołtarzem. Tomasz a Kempis ( + 1471 J zauważył: "Bez tych dwojga nie mógłbym żyć dobrze, gdyż słowo Boże jest światłem mej duszy, a Eucharystia Chlebem żywota" (Naśl.Chr.IV,ll). Dalej autor ten także snuje myśl, porównując ołtarz i ambonę do dwóch stołów: na jednym stole leży Ciało Chrystusowe, a na drugim stole nauka święta, która uczy wiary, wiarę rozwija i wprowadza człowieka głęboko w rzeczywistość nadprzyrodzone. Ambona zatem symbolizuje stół zastawiony, przy którym wierni karmią się słowem Bożym. Podobnie ołtarz symbolizuje stół Eucharystyczny, przy którym wierni posilają się Ciałem Pańskim.

Ambona zawsze była miejscem głoszenia słowa Bożego. W ciągu wieków przybierała ona różne kształty. Często odznaczała się wysokim artyzmem. Ustawiano ją na podwyższeniu, aby całe zgromadzenie dobrze mogło widzieć i słyszeć lektora czytającego Pismo św. i kaznodzieję głoszącego naukę Bożą. Dlatego w większych kościołach ambonę ustawiano blisko wiernych, często w środku kościoła.

Ambona jest znakiem Chrystusa obecnego w swoim słowie (KL 7). Ambona tak jest związana z głoszeniem słowa Bożego, że sam jej widok kojarzy się z lektorem czytającym wyjątki z Pisma św., czy też z kaznodzieję głoszącym dobrą nowinę o zbawieniu.

Apostołowie świadomi byli obecności Chrystusa i Jego współdziałania z nimi w głoszeniu Jego nauki. Sam ich zresztą o tym zapewnił (Mt 28,18-20; Mk 16,20). Zdawali sobie sprawę z tego, że Chrystus przez nich przemawia i że głoszą słowo Boże, chociaż nie powtarzali dokładnie słów Chrystusa lecz mówili o Chrystusie, o Jego nauczaniu i czynach, czyli o tym co widzieli i słyszeli (2 Kor 5,20; 13,3), a siłę i skuteczność ich słowom dawał Duch Święty (Łk 4,17-20; J 16,13; Dz 1,8;1 Kor 2,4; 2 Tm 3,16). Słowo Boże głoszone przez apostołów wciąż kontynuowane jest w Kościele Chrystusowym. Przez czytanie w liturgii Pisma św. objawia się ludowi tajemnice odkupienia i wolę Bożą jako podstawową jako zasadę postępowania. Słowo Boże ma siłę uświęcającą i formującą człowieka. Bóg przez swoje słowo sam działa w duszach ludzi wierzących (1 Tes 2,13). Słowo Boże, to hełm zbawienia i miecz ducha (Ef 6,17). Homilia dzięki działaniu Ducha Świętego działa w duszach słuchaczy w sposób twórczy. Ambona jest zatem symbolem słowa Bożego. Wstęp do mszału tak o tym informuje: "Z ambony wykonuje się czytania, psalm responsoryjny oraz orędzie wielkanocne. Można też z tego miejsca mówić homilię i prowadzić modlitwę powszechną" (nr 272). Wtedy "Bóg sam przemawia do swego ludu, Chrystus w dalszym ciągu głosi Ewangelię" (KL 33). Z tego względu ambona cieszy się wielką godnością. Zarówno godną ambony, jak i słowa Bożego wymagają, aby nie korzystali z niej ci, co nie głoszą słowa Bożego, lecz zajmują się podtrzymywaniem śpiewu, dyrygowaniem czy wyjaśnianiem obrzędów. Nie można uwag porządkowych czy dyrygowania stawiać na równi ze słowem Bożym. Dlatego wstęp do mszału powiada: "nie jest rzeczą wskazaną" by na ambonie znajdował się komentator, kantor czy dyrygent" (nr 272).

 
Każdy katolik,szczególnie jednak ministrant, powinien znać budowę Mszy świętej.
Msza święta składa się z czterech części (1+2+3+4);
trzecia część zawiera trzy ważne elementy (A+B+C);

1. OBRZĘDY WSTĘPNE

Miejsce: sedilia, czyli miejsce przewodniczenia

2. LITURGIA SŁOWA

Miejsce: ambona

3. LITURGIA EUCHARYSTYCZNA

Miejsce: ołtarz

  1. Przygotowanie darów ofiarnych
  2. Modltwa eucharystyczna z Przeistoczeniem
  3. Komunia święta

4. OBRZĘDY ZAKOŃCZENIA

Miejsce: ołtarz albo miejsce przewodniczenia

Liturgia Słowa i Liturgia eucharystyczna są głównymi częściami Mszy świętej.
Obrzędy wstępne oraz obrzędy zakończenia stanowią jej części ramowe.

Co dokonuje się...
podczas poszczególnych części Mszy świętej ?

  1. W obrzędach wstępnych
    Przygotowujemy się do Mszy świętej. Dokonuje się to, poprzez śpiew pieśni, pozdrowienia, wprowadzenie, akt pokuty i modlitwę.
  2. W liturgii Słowa
    Słuchamy, co Bóg mówi nam przez słowa Pisma świętego, czyli Biblię i następnie odpowiadamy na nie wyznaniem wiary i modlitwą.
  3. W liturgii Eucharystycznej
    1. W czasie przygotowania darów ofiarnych
      Przygotowujemy stół ołtarzowy dla świętej Uczty Ofiarnej
    2. Podczas Modlitwy eucharystycznej
      Kapłan odmawia Modlitwę eucharystyczną (wielką modlitwę uwielbienia i dziękczynienia = Eucharystia).
      Przy tym wypowiada on słowa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy (= Słowa Przeistoczenia):
      chleb i wino stają się Ciałem i Krwią Chrystusa.
      My angażujemy się przez odpowiedzi i wspólnotowe wezwania.
    3. W Komunii świętej
      Jezus przychodzi do nas w świętej Uczcie.
  4. Podczas obrzędów zakończenia
    Umocnieni Słowem Bożym i Chlebem Życia, zostajemy przez kapłana wysłani w świat: "idźcie w pokoju Chrystusa".
CELEBRANS         POWRÓT
 
jako członek ludu Bożego należy do zgromadzenia liturgicznego. Na mocy święceń jest on głównym liturgiem i przewodniczącym czynności liturgicznych. Zwykle celebransem jest biskup lub kapłan. Niektórym określonym czynnościom liturgicznie może przewodniczyć diakon (np. obrzędy chrztu, pogrzebu, nabożeństwo eucharystyczne z błogosławieństwem). W pewnych wypadkach określonych przez prawo kościelne, przewodniczyć może osoba świecka (np. chrzest nie uroczysty w wypadku naglącym, rozdzielanie Komunii św. w nadzwyczajnych przypadkach za pozwoleniem biskupa, przewodniczenie niektórym nabożeństwom).

Celebrans przewodniczy czynnościom liturgicznym nie na mocy wyboru ze strony wiernych lecz na mocy władzy świętej, otrzymanej przez włożenie rąk w sakramencie kapłaństwa. Dzięki tej władzy działa on w liturgii w zastępstwie Chrystusa - in persona Christi (KL 33; KK 10,28). Papież Jan Paweł II w liście o Tajemnicy i kulcie Eucharystii, z 1980 r. napisał: "Kapłan sprawuje Najświętszą Ofiarę in persona Christi - to znaczy więcej niż w imieniu czy w zastępstwie Chrystusa. In persona, to znaczy: w swoistym sakramentalnym utożsamieniu się z Prawdziwym i Wiecznym Kapłanem". Można zatem powiedzieć, że kapłan jest znakiem obecności Chrystusa. W osobie kapłana Chrystus bowiem jest obecny w zgromadzeniu liturgicznym. Jest znakiem widzialnym Chrystusa-Kapłana. Przez niego Chrystus uwidocznia swoje zbawcze działanie (KL 7,33; KK 10,21,28,37).

Jako reprezentant hierarchii, celebrans jest znakiem kolegium apostolskiego. Każda bowiem Msza św. jest wypełnianiem polecenia Chrystusa skierowanego we Wieczerniku do apostołów: "To czyńcie na moją pamiątkę" (Łk 22,19; 1 Kor 11,24-25). Przedłużeniem kolegium apostolskiego jest przede wszystkim kolegium biskupów. Gdy celebransem jest biskup, wtedy działa on w liturgii w imieniu całego kolegium biskupów. Kapłan natomiast działa w imieniu kolegium biskupów poprzez swojego biskupa, z polecenia którego sprawuje liturgię.

Celebrans jako kapłan jest rzecznikiem zgromadzenia liturgicznego u Boga. Ofiarę Eucharystyczną sprawuje on i odmawia modlitwy w imieniu swoim i wszystkich obecnych oraz całego ludu świętego (KL 33; KK 10), kierując, je do Ojca niebieskiego przez Chrystusa, w Duchu Świętym.

 
Obok ministrantów światła, którzy niosą w procesji świece w świecznikach (tzw. akolitkach), istnieje druga służba - ceroferariuszy. Noszą oni krótkie świece osadzone na drzewcu. Są to pochodnie.

 

Zwróć uwagę:

  • Trzymaj pochodnię prosto i zawsze na zewnątrz ! Druga zaś ręka niech spoczywa na piersi !
  • Trzymaj płomień ognia mniej więcej na wysokości oczu !
  • Uważaj na równą odległość do poprzedzającego ciebie, idącego obok ciebie i idącego za tobą !
W niektórych parafiach w wielkie uroczystości i święta, grupa ministrantów niesie w czasie Mszy świętej pochodnie. Ceroferariuszy może być 4, 6, 8, a nawet 10. Służą oni we Mszy świętej, a podczas całej Modlitwy eucharystycznej trzymają w ręku zapalone pochodnie. W ten sposób pokazujemy, że: szczytem Mszy świętej jest Modlitwa eucharystyczna wraz ze słowami Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy, mocą których przemienia On chleb w swoje Ciało, a wino w swoj ą Krew.

 
Kiedy przynosicie pochodnie z zakrystii?

Kiedy zanosicie je do zakrystii z powrotem ?

 
We Mszy św. do przeistoczenia używa się, za przykładem Chrystusa, nie kwaszonego chleba pszennego i wina z małą domieszką wody.

Chleb w życiu człowieka jest niezastąpiony i jego wymowa znaczeniowa ma dlatego wielką siłę, także w liturgii. Chleb, jak człowiek, wyrasta z ziemi. Jest darem Bożym.

Początkowo wierni przynosili ze sobą na zgromadzenie eucharystyczne normalne, domowe chleby, często kwaszone, w kształcie pełnego koła lub wieńca. Od VIII w. na Zachodzie chrześcijańskim zaczęto konsekrować chleb wyłącznie nie kwaszony, naśladując Ostatnią Wieczerzę.

Do przeistoczenia starano się zawsze używać chleb lepszego gatunku. Chleb konsekrowany łamano na mniejsze kawałki, stosownie do ilości przystępujących do Komunii świętej. Od IX w., a powszechnie od XII w. wypiekano gotowe hostie. Z wielkiego szacunku dla ich przeznaczenia, wytłaczano na nich wizerunek Chrystusa lub inne symbole związane z Jego Ofiarę, a przy ich wypiekaniu, szczególnie w klasztorach, brali udział kapłani i diakoni ubrani w alby i śpiewający psalmy.

Wino w starożytności należało do artykułów koniecznych do życia, jak chleb i woda. W Starym Testamencie czytamy iż Bóg powierzył troskę o winnice człowiekowi. Ich owoce raduję serce (Ps 103,15), pozwalają zapomnieć o trudzie i zmęczeniu (Prz 3I,6-7). Stąd do uroczystych uczt należał kielich z winem, nad którym odmawiano specjalną modlitwę dziękczynną. Stąd też nie zabrakło kielicha także przy Ostatniej Wieczerzy, będącej uroczystą ucztą paschalną i równocześnie pożegnalną.

Chleb i wino z jednej strony symbolizują człowieka, jego pracę i trud wkładany w ich produkcję, a z drugiej strony symbolizuję Chrystusa, który sam, zapowiadając ustanowienie Eucharystii, nazwał siebie chlebem żywym (J 6,48) i winnym szczepem z tkwiącymi w nim licznymi gałązkami (J 15,1), symbolizującymi zjednoczenie wiernych z Chrystusem i udział w Jego Bóstwie. Zatem zarówno chleb jak i wino są symbolami ludzkiej pracy, potu, zabiegów o utrzymanie życia biologicznego - po przeistoczeniu staję się one pokarmem duchowym, podtrzymującym życie nadprzyrodzone.

O symbolice tkwiącej w chlebie i winie często wzmiankowali pisarze i Ojcowie Kościoła. Symbolikę tę trafnie podsumowała pieśń eucharystyczna: "Jeden chleb, co zmienia się w Chrystusa Ciało, z wielu ziaren pszenicznych się rodzi. Jedno wino, co się Krwią Chrystusa stało, z soku wielu winnych gron pochodzi. Jak ten chleb, co złączył złote ziarna, tak niech miłość złączy nas ofiarna. Jak ten kielich łączy kropel wiele, tak nas, Chryste, w swoim złącz Kościele". Jest to myśl patrystyczna prosto ujęta. Chleb sporządzony z wielu ziaren łamie się na wiele części, aby wszyscy siedzący przy stole mogli się posilić. Jest to obraz jednoczącej funkcji uczty. Jednocząca siła uczty Eucharystycznej ma wyższy poziom, nadprzyrodzony. Święty Paweł podkreśla tę siłę, gdy pisze o Eucharystii: "my, liczni, tworzymy jedno ciało. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba" (1 Kor 10,17).

Całe zbawcze dzieło Chrystusa miało ten cel, "aby rozproszone dzieci Boże zgromadzić w jedno" (J 11,52). Liturgia kontynuuje to dzieło, którego ostatecznym celem jest zjednoczenie wszystkich w Chrystusie, w Jego Królestwie. Królestwo Chrystusa często przyrównywane jest w Piśmie świętym do uczty (Mt 2,2-9; 25,10; Łk 12,36; 14,16-24; Ap 18,9). Każda z tych symbolicznych przypowieści ma wymiar eschatologiczny. Zapowiada ucztę eschatologiczną w Królestwie niebieskim. Dlatego Instrukcja o kulcie Tajemnicy Eucharystii poleca: "ze względu na wymowę znaku Komunia św. nabiera pełniejszego wyrazu gdy jest przyjmowana pod obiema postaciami. W tej bowiem formie ukazuje się w doskonalszym świetle znak uczty Eucharystycznej i jaśniej wyraża się wola dopełnienia nowego i wiecznego przymierza we Krwi Pana; Jaśniej też uwydatnia się związek istniejący między uczta Eucharystyczną, a ucztą eschatologiczną w królestwie Ojca" (nr 32).

Ogólne wprowadzenie do mszału Pawła VI, na temat omawianej symboliki pisze: "Natura znaku domaga się tego, by materia służąca do sprawowania Eucharystii miała wygląd pokarmu. Wynika stąd, że chleb eucharystyczny, jakkolwiek nie kwaszony i w formie tradycyjnej, powinien być tak sporządzony, aby kapłan w czasie Mszy z ludem mógł rzeczywiście przełamać hostię na kilka części i rozdzielić przynajmniej niektórym wiernym. Nie wyklucza się jednak małych hostii, gdy wymaga tego większa liczba przyjmujących Komunię św. lub inne racje duszpasterskie. Czynność łamania chleba, która w okresie apostolskim dała nazwę Eucharystii, ujawni moc i wymowę znaku jedności wszystkich w jednym chlebie. Będzie też znakiem miłości, ponieważ jeden chleb dzieli się między braci" (nr 283).

 
CHRZCIELNICA         POWRÓT
 
W IV w. chrzcielnica była basenem z wodą, umieszczonym w osobnym budynku obok bazyliki, zwanym baptisterium. Z czasem chrzcielnicę włączono do całości budynku kościelnego. Kiedy chrzczono już głównie dzieci, mniej więcej od VI w., chrzcielnica przybrała kształt beczki wykonanej z kamienia lub metalu. W okresie gotyku chrzcielnica otrzymała kształt wielkiego pucharu.

Wymowa symboliczna chrzcielnicy zawarta jest w Ogólnym wprowadzeniu do Obrzędów Chrztu, gdzie czytamy: "Chrzcielnica, z której wypływa woda chrztu, albo w której się ją przechowuje, niech będzie przeznaczona wyłącznie do sakramentu chrztu i w pełni godna tego, aby tam chrześcijanie odradzali się z wody i z Ducha Świętego: Bez wzglądu na to czy mieści się ona w jakiejś kaplicy wewnątrz lub obok kościoła, czy też w jakiejś części kościoła na widoku wiernych, tak ją należy urządzić, by w obrzędach chrztu mogło uczestniczyć wiele osób. Po zakończeniu okresu wielkanocnego w miejscu udzielania chrztu wypada ze czcią, przechowywać paschał i zapalać go podczas udzielania chrztu, aby od niego łatwo było zapalać świece ochrzczonych" (nr 25). Chrzcielnica jest zatem symbolem odrodzenia z wody i z Ducha świętego. Przypomina moment wszczepienia w Chrystusa i Jego Kościół. Zapalanie świecy chrzcielnej od paschału symbolizuje otrzymanie życia nadprzyrodzonego od Chrystusa.

 
Jest to pomieszczenie w każdym kościele, gdzie przechowuje się naczynia, szaty, księgi i inne sprzęty do sprawowania liturgii.

W niej kapłan, ministranci, lektorzy i pozostali posługujący przygotowują się do uczestnictwa w liturgii.

Zakrystia jest częścią kościoła i dlatego panuje w niej cisza i wzorowy porządek. W wielu zakrystiach można spotkać napis: "CISZA - PAN JEST BLISKO". Tutaj konieczne rozmowy prowadzimy przyciszonym głosem, aby nie przeszkadzać innym w modlitwie.

 

ZAPAMIĘTAJ

Zakrystia należy do Kościoła !

  • rozmawia się w niej tylko cicho!
  • zdejmuje czapkę!
  • nie spożywam w niej nic (nie żuję także gumy!)
 

LEKCJONARZ

Tak nazywa się Księga, w której zawarte zostały wybrane teksty Pisma św. dla Mszy świętej:

  • pierwsze czytanie
  • psalm responsoryjny
  • drugie czytanie
  • Alleluja wraz z wersetem przed Ewangelią
  • Ewangelia

W zakrystii znajdują się różne lekcjonarze. Jest ich razem 7 tomów:

  1. okres Adwentu i Bożego Narodzenia
  2. okres Wielkiego Postu i okres Wielkanocny
  3. okres zwykły (od 1 do 11 tygodnia)
  4. okres zwykły (od 12 do 23 tygodnia)
  5. okres zwykły (od 24 do 34 tygodnia)
  6. czytania w Mszach o Świętych
  7. czytania w Mszach obrzędowych, okolicznościowych i wotywnych, czytania w Mszach za zmarłych

AMBONA

Ambona jest podobna do wielkiego stojaka dla księgi. Na niej leży Lekcjonarz. Z ambony obwieszczane są słowa Biblii, czyli czytania mszalne i Ewangelia. Z ambony wygłaszane jest też kazanie.

Świece wraz ze świecznikami

Podczas obwieszczania słów Ewangelii, ministranci trzymają 2 świece.
Dlaczego ?
W Ewangelii słuchamy orędzia Jezusa Chrystusa, które powinno być światłem dla drogi naszego życia.
O tym mówią nam płonące świece podczas Ewangelii.
Płonące podczas Ewangelii świece powinny nam to uświadomić!

   
Jest miejscem sprawowania liturgii. Jedynie w wyjątkowych przypadkach obrzędy liturgiczne mogą się odbywać poza nimi. Centrum kościoła i kaplicy stanowi ołtarz, na którym sPrawuje się przede wszystkim Eucharystię czyli Mszę Świętą. Inne miejsca w kościele i przedmioty jak chrzcielnica, konfesjonał, związane są z udzielaniem sakramentów. Pozostałe rzeczy znajdujące się w kościele bądź go upiększają, zabezpieczają albo tworzą odpowiednią atmosferę skupienia, wspólnoty, misterium itp.

Szczególne znaczenie nadaje kościołowi oraz kaplicy przechowywanie w nim dniem i nocą, w tabernakulum Najświętszego Ciała Chrystusa.

Wszystko to wymaga troski i pieczy.

kościół - to budynek.

Kościół - to my. Kościół gromadzi się w kościele.

Słowo "świątynia" odnosi się do nas - świątyń Ducha Swiętego. Słowa "świątynia" raczej nie powinniśmy używać na określenie budynków kościelnych.

 
Słowo "liturgia" składa się z dwóch wyrazów greckich:
"lejtos" - lud
"ergon" - dzieło

Jest więc ona publicznym zebraniem - zgromadzeniem.

Liturgia jest:

  • służbą ludzi wobec Boga
  • służbą Boga wobec ludzi
  • wspólną modlitwą
  • zgromadzeniem ludu Bożego pod przewodnictwem biskupa, reprezentowanego najczęściej przez kapłana lub diakona.

 

"Od dnia Zesłania Ducha Swiętego, Kościół nigdy nie zaprzestał się zbierać na odprawianie paschalnego misterium Chrystusa, czytając Słowo Boże, sprawując Eucharystię i równocześnie składając dzięki Bogu, w Chrystusie Jezusie, przez moc Ducha Swiętego"
(Konstytucja o liturgii, 6).

Często przez liturgię rozumie się Mszę Świętą. Liturgią jest również sprawowanie sakramentów, sakramentaliów, Nieszporów i innych części Liturgii Godzin.

"W obrzędach liturgicznych jest obecny Chrystus. Jest On obecny w osobie odpowiadającego, postaciach eucharystycznych, sakramentach, Słowie Bożym oraz wspólnocie modlitwy
(Konstytucja o liturgii, 7).

Liturgią są nabożeństwa, podczas których głosi się Słowo Boże, śpiewa pieśni i odmawia modlitwy.

Sprawowanie liturgii wymaga przygotowania odpowiednich szat, ksiąg, naczyń i przedmiotów oraz troski o nie poza obrzędami liturgicznymi.

"Obrzędy liturgiczne nie są działaniami prywatnymi, ale dziełem całego Kościoła"
(Konstytucja o liturgii, 26).

Liturgia wymaga niekiedy pomocy odprawiającemu diakonowi, kapłanowi czy biskupowi.

Liturgia wymaga również pieczy nad kościołami i kaplicami jako miejscami sprawowania obrzędów liturgicznych.

 
p>Dwie minuty przed rozpoczęciem nabożeństwa, ustawiamy się i zachowujemy całkowite milczenie! Kapłan i ministranci zastanawiają się nad tym, co za chwilę ma się dokonać!

 

PYTANIE DO CIEBIE:

Czy potrafisz przez dwie minuty zachować zupełne milczenie i trwać w ciszy ?

SPRAWDŹ SIEBIE:

Czy potrafisz dwie minuty całkiem cicho (w milczeniu} sam w pokoju usiedzieć na krześle ?
A może byś takie ćwiczenie wykonywał co najmniej raz dziennie ?
Byłoby to dobre przygotowanie do zachowania dwóch minut milczenia i zastanowienia się przed rozpoczęciem każdego nabożeństwa liturgicznego! O czym możesz w czasie tych dwóch minut ciszy pomyśleć przed nabożeństwem?

 
jako metalowe źródło dźwięku, najwcześniej znane były w Chinach. Służyły one do dawania umownych sygnałów, a szczególnie do zwoływania ludzi. W antyku znane były również z podobnego zastosowania, tak w życiu prywatnym jak i publicznym.

 

W obszarze chrześcijaństwa dzwony znalazły się najpierw w klasztorach. Były to początkowo płyty drewniane, którymi opat dawał zakonnikom odpowiednie sygnały, stosownie do zwyczajów klasztornych. W liturgii płyty takie przetrwały do naszych czasów w postaci kołatek używanych we Wielkim Tygodniu. Od początku średniowiecza dzwony metalowe przybierały stopniowo dzisiejszy kształt.

 

Od VIII w. znany jest obrzęd konsekracji dzwonów. W obrzędzie tym skrapiano dzwony, obmywano wodą poświęconą specjalnie do tego celu, namaszczano olejami świętymi i nadawano mu imię. Towarzyszyły tym czynnościom odpowiednie modlitwy i śpiewy, zwłaszcza psalmów. Był to jakby chrzest dzwonu. To wyjątkowe traktowanie dzwonu miało swoje źródło w jego barwnym i majestatycznym dźwięku, a także w jego przeznaczeniu, którym było zwoływanie wiernych na nabożeństwa. W czasie zaś samego nabożeństwa krótkimi sygnałami dzwonu informowano wiernych będących poza kościołem o ważniejszych momentach odprawiającego się nabożeństwa. Momentami tymi były najczęściej Ewangelia, Przeistoczenie i Komunia święta. Umożliwiało to wiernym łączenie się w modlitwie z obecnymi w kościele.

 

W XIII w. pojawiły się w liturgii małe dzwonki ołtarzowe dla zwracania uwagi wiernym na główne momenty Mszy świętej. Dzwonków tych używano także podczas procesji teoforycznych, a także gdy kapłan z Najświętszym Sakramentem szedł do chorego.

 

Niezwykłą symbolikę dzwonów najlepiej określały napisy umieszczane na dzwonach przez ludwisarzy na życzenie zamawiającego: Plebem voco, festa decoro, fulgura frango, mortuos plango (zwołuje lud, upiększam święta, łamię błyskawice, opłakuję zmarłych). Albo: Laudo Deum verum, plebero voco, congrego clerum, defunctos ploro, pestem fugo, festa decoro (wielbię prawdziwego Boga, zwołuję lud, gromadzę duchownych, opłakuję zmarłych oddalam zarazę i przyozdabiam święta). Dźwięki dzwonów słyszy się rzeczywiście inaczej w uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, inaczej w zwykłą niedzielę, a jeszcze inaczej w czasie obrzędów pogrzebowych. Dźwięk dzwonów towarzyszy człowiekowi przez całe życie, jako głos Boży i głos kierujący myśl do Boga, czasem głos budzący sumienie, głos przestrzegający czy też głos budzący radość. Dzwon symbolizuje zatem głos Boży. Symbolika średniowieczna w dzwonach widziała również symbol głosicieli Ewangelii. Myśl ta zawarta została nawet w modlitwach odmawianych przy poświęceniu dzwonu.

 

MITRA

Gdy celebransem jest biskup, wtedy do stroju kapłańskiego dochodzi mitra, pastorał, pierścień i pektorał. Mitra jest uroczystym nakryciem głowy biskupa. Składa się ona z dwóch trójkątów połączonych opaską, z dwiema wiszącymi z tyłu taśmami. W liturgii używana od XII w. w dzisiejszej formie. Wykonana z kosztownych materiałów, haftowana srebrem i złotem, wysadzana szlachetnymi kamieniami. Modlitwa odmawiana przy wkładaniu mitry nazywa ją hełmem zbawienia. Zaś symbolika średniowieczna w dwóch jej rogach dopatrywała się symbolu obu Testamentów: Starego i Nowego.

PASTORAŁ

Ma swoją prehistorię. Jego prototypu można szukać w starożytności, w lasce służącej do podpierania się, bądź też do przedłużania zasięgu działania. Dlatego laskę uważano za symbol władzy (Wj 4,17; Lb 17,17; 4 Krl 4,29; Ps 22,4; 44,7). Od pastorału biskupa wcześniejszą była laska opata. Pierwszym opatem, który jej używał, był św. Kolumban (+615). Odtąd szybko się rozpowszechniała. Poza klasztorami używali jej biskupi, królowie i książęta, jako znaku władzy. Do liturgicznych insygniów biskupa pastorał zalicza się od XI wieku. Gdy chodzi o symbolikę pastorału, to jego zakrzywienie u góry oznacza troskę pasterską biskupa, którym ma odciągać wiernych od zła, jak pasterz owce, i naprowadzać do dobra. Środkowa część pastorału oznacza podporę i symbolizuje służbę ludowi oraz umacnianie jego wiary. Dolna część pastorału ostro zakończona oznacza troskę pasterza w zachęcaniu, napominaniu, a nawet w karceniu. Papież od XII w. używa pastorału prostego, zakończonego krzyżem równoramiennym.

PIERŚCIEŃ

Z wprawioną w oczko pieczątką rytą w metalu lub szlachetnym kamieniu nazywano sygnetem. Służył on jako oznaka godności. Jego praktyczne znaczenie polegało na wytłaczaniu nim pieczęci. Najwcześniej w Hiszpanii biskupi nosili pierścienie, bo już od VII wieku. Wzmiankuje o nich Izydor z Sewili (+636). Później zwyczaj ten przyjął się w Galii, a następnie w całym Kościele równocześnie z pastorałem. Według modlitwy odmawianej przy przekazywaniu pierścienia w ramach święceń biskupich, jest on symbolem pieczęci prawdziwej wiary i symbolem zaślubin biskupa z jego diecezją.

PEKTORAŁ

To ozdobny krzyż z szlachetnego metalu, zawierający relikwie. Od XII w. nosili go na piersiach kardynałowie, biskupi i opaci. Krzyż pektoralny wywodzi się z relikwiarzyków noszonych przez duchowieństwo, najpierw na Wschodzie chrześcijańskim, a później na Zachodzie. Były to małe puszki ozdobne, różnych kształtów, z relikwiami świętych męczenników. Zwyczaj zakładania pektorału przez biskupa na czas sprawowania czynności liturgicznych, stał się obowiązkiem dopiero w XVI w., po Soborze Trydenckim. Ponieważ pektorał mieści w sobie relikwie świętych męczenników, dlatego stał się on znakiem zwycięstwa nad cierpieniami, nawet nad śmiercią. Zatem z jednej strony pektorał przypomina biskupowi cierpienie, a z drugiej strony oznacza potężną opiekę, jaka spływa na niego z krzyża Chrystusowego dla uchronienia go przed napaściami wrogów zbawienia.

PALIUSZ

Gdy liturgii Eucharystycznej przewodniczy arcybiskup metropolita, wtedy do wyżej wymienionych insygniów biskupich dochodzi jeszcze paliusz. Jest to biała taśma wełniana, szeroka około siedem centymetrów. Ma ona kształt naszyjnika na dwóch dodanych końcach, z których jeden opada na piersi, a drugi na plecy. Paliusz zdobi sześć czarnych krzyżyków. Od V w. nosili go papieże, a od XIII w. arcybiskupi metropolici. Wręcza im go papież. Na Wschodzie chrześcijańskim natomiast paliusz, znacznie większych rozmiarów, już od V w. noszą wszyscy biskupi. Paliusz jest znakiem bardziej rozległej władzy duchownej arcybiskupa metropolity. Jest też napomnieniem dla niego, aby przekazanej władzy używał na wzór Chrystusa - Dobrego Pasterza.

 

Z OTWARTYMI USZAMI!

Słuchaj, gdy lektor czyta Lekcję!
Słuchaj, gdy kapłan albo diakon obwieszcza Ewangelię!
Słuchaj, gdy w kazaniu wyjaśniane jest słowo Pisma świętego!
Słuchaj, także wtedy, gdy nic nie rozumiesz!

"Ćwiczenie prowadzi do doskonałości"!

PRZEZ NASZE ODPOWIEDZI

Po I czytaniu - Śpiewamy refren psalmu responsoryjnego
Przed Ewangelią - Przyłączamy się do śpiewu Alleluja
Po kazaniu - Wyznajemy naszą wiarę, odmawiając "Wierzę w Jednego Boga" (Credo)
i Bierzemy udział w wezwaniach modlitwy wiernych.

 
Nie tylko Msza święta jest Służbą Bożą, czyli liturgią. Jest jeszcze wiele innych nabożeństw, ponieważ Jezus powiedział: "Gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich" (Mt 18,20).
Oto tylko niektóre z nich:
  • Nabożeństwo różańcowe
  • Nabożeństwo Słowa Bożego
  • Gorzkie Żale
  • Procesja błagalna
  • Nabożeństwo czerwcowe
  • Nabożeństwo pokutne
  • Nabożeństwo dla dzieci przy żłóbku
  • Nabożeństwo powołaniowe
  • Nabożeństwo w intencji Ojca świętego
  • Droga Krzyżowa
  • Nieszpory
  • Nabożeństwo majowe
  • Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy
  • Nabożeństwo pierwszopiątkowe
  • Nabożeństwo do Serca Pana Jezusa
  • Nabożeństwo dla chorych
 

KADZIELNICA

Kadzielnica, zwana inaczej trybularzem, jest metalowym naczyniem, umocowanym na łańcuszkach i zamykanym przykrywką, do którego na rozżarzone węgle sypie się ziarenka kadzidła, czyli, żywicy i wonnych ziół, znana była w Kościele od początku. Jednak jej stosowanie w liturgii rozpoczęło się na szerszą skalę dopiero od IV w. i to zarówno w wersji stojącej, jak i wahadłowej, zaopatrzonej w łańcuszki i podnoszoną pokrywkę.


 
Do kadzielnicy należy również łódka, czyli naczynie na ziarenka kadzidła oraz łyżka do nakładania kadzidła do kadzielnicy.

 

Ogólne wprowadzenie do mszału powiada, że okadzenie darów ofiarnych jest znakiem iż "modlitwa i ofiara Kościoła wznosi się jak dym kadzielny przed oblicze Boga" (nr 51). Jest to symbolika powszechnie znana i mająca swoje źródło w Biblii (Ps 140,2; Ap 5,8; 8,3-5).

Liturgiści średniowieczni w kadzidle widzieli symbol Chrystusa, którego całe życie ziemskie było wielbieniem Ojca niebieskiego. W tej samej epoce kadzielnicę uważano za symbol serca ludzkiego, które zapala się miłością do Boga, a przez swoją modlitwę przynosi Mu miła woń chwały.

 

Okadzanie osób lub rzeczy jest znakiem okazywanej im czci o charakterze religijnym. Okadzanie wiernych jest znakiem czci dla ludu Bożego. Okadzanie księgi Ewangelii należy do najstarszych i oznacza uwielbienie dla Chrystusa obecnego w swoim słowie.


 

Łódka z ziarenkami kadzidła i łyżeczka

JAKIE PRZEDMIOTY ALBO OSOBY OKADZA SIĘ PODCZAS MSZY ŚW. LUB INNEGO NABOŻEŃSTWA LITURGICZNEGO?

Krzyż

Jest on znakiem naszego zbawienia. Jezus umarł za nas na krzyżu.

Księga Ewangelii

W niej znajdujemy Dobrą Nowinę Jezusa Chrystusa. To jest najważniejsza Księga chrześcijan.


 

Ołtarz

Również ołtarz jest okadzany. Ołtarz jest najważniejszym miejscem w kościele.

  • Jest on jak stół z Ostatniej Wieczerzy
    (por. wieczór Wielkiego Czwartku)
  • Jest on stołem świętej Uczty Ofiarnej
    (por. Wielki Piątek)
  • Jest on jak stół w domu w Emaus
    (por: wieczór niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego)

Dary chleba i wina

Są one okadzane podczas przygotowania darów ofiarnych, ponieważ staną się mocą słów z Ostatniej Wieczerzy, Ciałem i Krwią Chrystusa.

Święta Hostia w Monstrancji

Okadzamy ją, aby uwielbić prawdziwie obecnego w tym Świętym Chlebie Jezusa Chrystusa.

Zgromadzeni wierni

Także we wspólnocie ludu Bożego, który się zgromadził, jest obecny Jezus Chrystus. Dlatego wolno to zgromadzenie również okadzać.

Kapłan

Ponieważ kapłan "w imieniu Chrystusa" (2 Kor 5,20) przewodniczy wspólnocie i liturgii, dlatego również on jest okadzany podczas liturgii.

NOSZENIE KADZIDŁA W PROCESJI

 
Równocześnie z pełniącym służbę do kadzielnicy turyferarzem powinien być ministrant, pełniący funkcję nawikulariusza - noszący łódkę z pachnącą żywicą.
Ilekroć idą razem w procesji to turyferariusz idzie po prawej stronie, a nawikulariusz po lewej. We wszystkich procesjach bez Najśw. Sakramentu turyferariusz z naawikulariuszem idą na czele procesji przed krzyżem. Turyferariusz trzyma kadzielnicę zawsze w lewej ręce w ten sposób, że witkę górnej części kadzielnicy trzyma na 2 palcach (wskazującym i wielkim). Witkę łańcuszka pokrywy kadzielnicy trzyma na kciuku, tak że łańcuszek przechodzi między palcami trzymającymi witkę pokrywy kadzielnicy. Turyferariusz kciukiem reguluje wysokość pokrywy kadzielnicy.
 
W czasie procesji oraz wtedy, gdy stoją - turyferariusz trzyma kadzielnicę, tak jak i nawikulariusz łódkę, w lewej ręce a prawą trzyma na piersi
Jeżeli turyferariusz i nawikulariusz przychodzą do ołtarza i odchodzą od ołtarza nie w procesji to najpierw idzie nawikulariusz, a za nim turyferariusz.
Turyferariusz musi zawsze uważać żeby kołysząc kadzielnicą, nie kołysał się równocześnie sam, lecz zachowywał przy tym spokojną postawę. Gdyby przypadkiem z kadzielnicy buchnął płomień, nie robi wielkiego widowiska lecz z całym spokojem przydmuchuje go i dalej nieco ostrożniej kołysze kadzielnicą.

OKADZANIE

Ćwiczenie samej umiejętności okadzania (odpowiednie uchwycenie łańcuszków, poprawne i piękne ruchy, właściwą ilość rzutów" kadzielnicy). W następnych spotkaniach poznamy dokładniej czas i miejsce wykonywania tej czynności. Dziś ćwiczymy przede wszystkim poprawność i piękno jej wykonania. Należy przećwiczyć następujące czynności:

 
  • Ukłon przed rozpoczęciem kadzenia
  • Właściwe trzymanie kadzielnicy (lekko uniesiona pokrywa, lewą ręką trzymamy pierścień i witkę na wysokości piersi, prawą chwytamy troszeczkę ponad pokrywą).
 
  • Okadzenie (lewa ręka pozostaje bez ruchu na wysokości piersi, okadzamy prawą ręką wykonując odpowiednie ruchy kadzidłem w stronę osoby lub rzeczy, które okadzamy. Czynimy to lekko i swobodnie. Unikamy postawy sztywnej lub sztucznej. Po każdym "rzucie" kadzielnica uderza o łańcuszki. Większość okadzeń wykonuje biskup lub kapłan. Ministrant okadza Najświętszy Sakrament, kapłana i lud. W czasie Podniesienia wykonujemy trzy po trzy "rzuty" kadzidła, dwoma "rzutami" powtórzonymi trzykrotnie okadzamy celebransa. Podobnie okadzamy lud).

PODAWANIE KADZIDŁA CELEBRANSOWI

 
O ile przy służbie Bożej są diakoni, wówczas podaje kadzielnicę diakonowi i to lewą ręką, która trzyma pierścień, podczas gdy prawa przytrzymuje łańcuszki krótko, tuż ponad nakrywką. Jeżeli zaś ma wręczyć kadzielnicę bezpośrednio kapłanowi, podaje mu prawą ręką pierścień do jego lewej ręki, lewą zaś łańcuszki podtrzymywane ponad nakrywką do prawej ręki.
 
Odbiera kadzielnicę od celebransa prawą ręką górną cześć kadzielnicy (obie witki), lewą ręką chwyta łańcuszki nad pokrywą, następnie opuszcza dolną część kadzielnicy, a górną przekłada do lewej ręki.

ZASYPANIE KADZIDŁA

 
Turyferariusz trzyma kadzielnicę lewą ręką za pierścień, przy czym kciukiem lewej ręki podciąga za oczko łańcuszka nakrywkę. Prawą ręką ujmuje łańcuszki tuż nad nakrywką i podnosi kadzielnicę tak, aby kapłan mógł wygodnie nasypać kadzidła. Przybliża przy tym kadzielnicę do łódeczki, uważa żeby łańcuszki nie przeszkadzały przy zasypywaniu. Podnosząc kadzielnicę do sypania kadzidła nigdy nie chwyta za jej podstawę. Jest to z jednej strony nieestetyczne, z drugiej zaś grozi poparzeniem ponieważ kadzielnica rozgrzana jest od ognia. Po zasypaniu kadzidła opuszcza się pokrywę.
 
Nawikulariusz pełniąc swoją funkcję przy nasypywaniu staje zawsze po lewej stronie turyferariusza. Łódkę trzyma lewą ręką, prawą zaś otwiera wieczko. Łyżeczka jest wysunięta, by celebrans mógł ją uchwycić.
 
czyli trybularz, znana była w Kościele od początku. Jednak jej stosowanie w liturgii rozpoczęło się na szerszą skalę dopiero od IV w. i to zarówno w wersji stojącej, jak i wahadłowej, zaopatrzonej w łańcuszki i podnoszoną pokrywkę.

 

Do kadzielnicy należy również łódka, czyli naczynie na ziarenka kadzidła oraz łyżka do nakładania kadzidła do kadzielnicy.

 

Ogólne wprowadzenie do mszału powiada, że okadzenie darów ofiarnych jest znakiem iż "modlitwa i ofiara Kościoła wznosi się jak dym kadzielny przed oblicze Boga" (nr 51). Jest to symbolika powszechnie znana i mająca swoje źródło w Biblii (Ps 140,2; Ap 5,8; 8,3-5).

 

Liturgiści średniowieczni w kadzidle widzieli symbol Chrystusa, którego całe życie ziemskie było wielbieniem Ojca niebieskiego. W tej samej epoce kadzielnicę uważano za symbol serca ludzkiego, które zapala się miłością do Boga, a przez swoją modlitwę przynosi Mu miła woń chwały.

 

Okadzanie osób lub rzeczy jest znakiem okazywanej im czci o charakterze religijnym. Okadzanie wiernych jest znakiem czci dla ludu Bożego. Okadzanie księgi Ewangelii należy do najstarszych i oznacza uwielbienie dla Chrystusa obecnego w swoim słowie.

 

1. Pokazuję, że jestem ochrzczony

Końce palców zanurzam w wodzie święconej i czynię znak krzyża świętego!

Przy moim chrzcie...

kapłan trzykrotnie polał wodą moją głowę w znaku krzyża.
Powiedział przy tym:
"................... , ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna i Ducha świętego"
Przez chrzest święty stałem się:

  • dzieckiem Boga
  • chrześcijaninem
  • członkiem wspólnoty Kościoła świętego

Znak krzyża uczyniony wodą święconą przy wejściu do kościoła, powinien przypominać mi o tym, że jestem ochrzczony.

Kropielnicę z wodą święconą

znajdziemy przy drzwiach wejściowych do wszystkich kościołów!

2. Zanim zajmę miejsce w kościele albo udam się do zakrystii, przyklękam przed tabernakulum!

Tabernakulum

- szafka stojąca na środku ołtarza przyściennego, obecnie jest umieszczana na osobnej podstawie w pobliżu ołtarza głównego lub w osobnej kaplicy. Tabernakulum służy do przechowywania Najświętszego Sakramentu, czyli świętych Hostii!

Wieczna lampka

wskazuje: w tabernakulum znajduje się Najświętszy Sakrament. W jakim kolorze świeci się ta lampka?

W Najświętszym Sakramencie

jest rzeczywiście obecny Jezus Chrystus. W tym świętym Chlebie jest On tu obecny dla nas!

Przypomnij sobie o słowach Pana Jezusa Ostatniej Wieczerzy!
Czy znasz je na pamięć?

 
 
Wynosząc kielich ze stolika na ołtarz chwytamy go lewą ręką, natomiast prawą przytrzymujemy lekko z góry palkę, aby nie spadła. Welon zdejmujemy z kielicha przy stoliku. Kielich wynosimy na ołtarz dopiero po zakończeniu modlitwy wiernych.
Wino i wodę podajemy w następujący sposób: prawą ręką bierzemy ampułkę z winem {otwartą!), lewą ręką ampułkę z wodą i podchodzimy do ołtarza. Najpierw podajemy księdzu wino oraz przekładamy ampułkę z wodą do prawej ręki. Następnie lewą ręką odbieramy ampułkę z winem a prawą podajemy wodę.
Po odebraniu wody czynimy lekki skłon głową i wracamy na swoje miejsce. Przy odchodzeniu od ołtarza uważam aby zwrot był dokonany we właściwym kierunku. Nie obracamy się o 270 stopni ani tyłem do tabernakulum.

Do obmycia rąk służy zazwyczaj dwóch ministrantów. Jeden bierze ze stolika lawaterz z wodą oraz tackę, drugi ręczniczek. Podchodzą razem do ołtarza. Gdy ksiądz wyciągnie ręce, ministrant pierwszy trzymając lawaterz (dzbanuszek) w prawej a tackę pod spodem w lewej ręce obmywa je wodą. Ministrant drugi podaje rozwinięty ręczniczek. Po obmyciu rak czynią lekki skłon głową i odchodzą.
Do puryfikacji podajemy wino i wodę. Podobnie jak podczas przygotowania darów wino bierzemy do prawej, a wodę do lewej ręki i podchodzimy do ołtarza. Gd ksiądz wyciągnie kielich w naszą stronę wlewamy najpierw, wino, następnie ampułkę z winem zawieszamy na małym palcu lewej ręki, a do prawej bierzemy wodę i wlewamy w podobny sposób jak wino. Czynimy to powoli aż do momentu, w którym ksiądz da znak - lekko ,podnosząc kielich. Potem, skłoniwszy głowę wracamy na swoje miejsce i stawiamy ampułki na stoliku.
Uwaga: Gdy w ampułce nie ma wina, podajemy tylko ampułkę z wodą.
Po puryfikacji odnosimy kielich na stolik. Czynimy to w podobny sposób, jak przy jego przynoszeniu. Na stoliku nakrywamy go welonem.

 
Należą do najgodniejszych naczyń liturgicznych. W nich bowiem spoczywają postacie eucharystyczne. Przez pierwsze tysiąclecie chrześcijaństwa Komunii św. udzielano wszystkim pod obiema postaciami. Dlatego naczynia te wtedy były znacznie większe niż dzisiaj. Kielich zaopatrzony był w dwa uchwyty dla podtrzymywania go, zwykle przez diakona. Zanikanie Komunii św. pod obiema postaciami powodowało zmniejszanie się kielicha i także pateny, do dzisiejszych rozmiarów. W różnych epokach kielich przybierał różne charakterystyczne kształty i misterne ozdoby, co związane były z wyjątkową czcią, wynikającą z jego przeznaczenia. Duża początkowo patena służyła do składania na niej chleba przeznaczonego do przeistoczenia i łamania dla rozdawania go wiernym. W miarę stosowania coraz mniejszych hostii, zmniejszała się i patena. Obecnie niewiele wystaje one poza obręb czary kielicha. Coraz częściej mówi się o większej patenie, by mogła pomieścić hostię celebransa i komunikanty przeznaczone dla wiernych.

Symbolika kielicha i pateny związana jest z ich stosowaniem w liturgii. Według dawnego pontyfikału patena i kielich symbolizuję nowy grób Pański, ponieważ służą do składania w nich Ciała i Krwi Chrystusa Eucharystycznego. Ponadto naczynia te przypominają Wieczernik, gdzie "Jezus wziął chleb i odmówiwszy błogosławieństwo, połamał go i dał uczniom, mówiąc: Bierzcie i jedzcie, to jest moje ciało. Następnie wziął kielich, dzięki czynił, i dał im, mówiąc: Pijcie z niego wszyscy; bo to jest moja krew, Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów" (Mt 26,26-28; Mk 14,22-25; Łk 22,15-20;1 Kor 11,23-25).

Z kielichem łączą się ampułki używane jako naczynia na wino i wodę od czasów starożytnych. Są to małe naczynia, zwykle szklane. Do kompletu należy taca, również szklana lub metalowa. Stawia się na niej ampułki. Taca ta służy również do obmywania. Czasem do tego celu używa się specjalnej miedniczki. Gdy liturgii przewodniczy biskup, wtedy używa się dzbanka i miednicy.

Z pateną i kielichem łączą się jeszcze: korporał, puryfikaterz i palka. Na ołtarzu nakrytym obrusem rozkłada się korporał lniany, o wymiarach 50 x 5O cm. Na nim dopiero stawia się kielich i kładzie patenę. Według niektórych komentatorów korporał symbolizuje całun, w którym Ciało Pańskie spoczywało w grobie.

Puryfikaterz jest ręczniczkiem, którym wyciera się kielich po wypłukaniu go wodą. Zwykle ma wymiary 50 x 28 cm.

Palka to podwójny czworobok lniany o wymiarach 17 x 17 cm. Usztywnia się ją przez włożenie kartonu pomiędzy podwójne płótno. Służy ona do nakrywania kielicha.

 
KOLOR BIAŁY - kolor radości

Używany:
- Boże Narodzenie i okres Bożego Narodzenia
- Uroczystość Zmartwychwstania i okres Wielkanocny
- Święta ku czci Chrystusa
- Święta ku czci Świętych (którzy nie byli męczennikami)


KOLOR CZERWONY - kolor krwi, ognia, miłości, kolor królewski

Używany:
- Niedziela Palmowa
- Wielki Piątek
- Uroczystość Zesłania Ducha Świętego
- Święta ku czci świętych męczenników


KOLOR ZIELONY - kolor nadziei i życia

Używany:
- w niedziele zwykłe
- dni powszednie okresu zwykłego w ciągu roku


KOLOR FIOLETOWY - ten kolor jest znakiem pokuty i żałoby

Używany:
- okres Adwentu (4 tygodnie przed Bożym Narodzeniem)
- okres Wielkiego Postu = czas pokuty (40 dni przed Wielkanocą)
- w niektórych kościołach także podczas Mszy świętych pogrzebowych !


KOLOR NIEBIESKI

Używany:
- święta Maryjne


KOLOR CZARNY - kolor smutku, żałoby

Używany:
- w niektórych parafiach podczas Mszy świętych pogrzebowych i w czasie pogrzebu


KOLOR RÓŻOWY - kolor radości wśród pokuty

Używany:
- III Niedziela Adwentu
- IV Niedziela Wielkiego Postu


- W wielu parafiach sutanny ministranckie posiadają kolor ornatu! Jakiego koloru sutanny ministranckie znajdują się w twojej parafii?
- Jeśli ministranci w twojej parafii noszą sutanny wraz z kapturem oraz cingulum, wtedy cingulum posiada często kolor ornatu! Jaki kolor mają cingula znajdujące się w waszej zakrystii?
 
 
Kapłan zawsze słuchał spowiedzi świętej w pozycji siedzącej. Siedzenie kapłana najlepiej odpowiadało sprawowaniu sakramentu pokuty w imieniu Chrystusa. Krzesło dla spowiednika ustawiano w tym celu w pobliżu ołtarza, jako miejscu najodpowiedniejszym dla tej świętej czynności liturgicznej. Po Soborze Trydenckim, czyli pod koniec XI w., między kapłanem, a penitentem pojawiła się krata przytwierdzona do krzesła. W okresie baroku zaczęto budować stałe konfesjonały trójdzielne, ustawiane w miejscach bardziej dyskretnych. Przy budowie nowych kościołów pojawia się tendencja do urządzania osobnych rozmównic dla swobodnej spowiedzi indywidualnej.

Sam widok konfesjonału kojarzy się każdemu z wyznawaniem grzechów i z rozgrzeszeniem. Konfesjonał to przede wszystkim znak miłosierdzia Bożego i przebaczenia. Jest znakiem obecności Chrystusa, który jest głównym Szafarzem sakramentu pokuty. Ustawianie zaś niegdyś konfesjonału w pobliżu ołtarza, podkreślało związek sakramentu pokuty z Eucharystią. Sakrament pokuty świętej zmierza i prowadzi do Eucharystii.

KOŚCIÓŁ         POWRÓT
 
Kościół jest świątynią chrześcijańską wzniesioną dla stałych potrzeb kultu publicznego. Sam budynek kościelny przez swoje usytuowanie, rozmiary i swoisty kształt, z daleka zwraca na siebie uwagę. Jest on znakiem mówiącym o tym, że okoliczni mieszkańcy są ludźmi wierzącymi i gromadzą się w nim dla sprawowania Eucharystii pod przewodnictwem kapłana, a także dla przyjmowania sakramentów, słuchania słowa Bożego i wspólnej modlitwy.

Kościół przypomina Wieczernik, w którym łamanie i przyjmowanie Chleba Eucharystycznego jednoczy wiernych z Chrystusem i między sobą. Kościół jest więc symbolem jedności ludu Bożego, tworzącego jedno Ciało Mistyczne, którego Głową jest Chrystus (Rz 12,4; 1 Kor 12,12-31).

Kościół zbudowany z wielu kamieni, cegieł i innych elementów jest znakiem Kościoła powszechnego, złożonego z wielu wiernych ochrzczonych, jako żywych kamieni. Fundamentem tej ,jedynej w swoim rodzaju budowli duchowej są apostołowie, a kamieniem węgielnym sam Chrystus (Ef 2,20; 1 Kor 3,16; 1 P 2,5).

Świątynia jako widzialna budowla jest znakiem całego Kościoła pielgrzymującego przez życie ziemskie do Ojca niebieskiego. Jest obrazem Kościoła triumfującego w niebie.

Jako dom Boży, kościół jest również znakiem każdego poszczególnego chrześcijanina, w którym mieszka Bóg. Święty Paweł poucza: "Czyż nie wiecie, że jesteście świątynię Boga i że Duch Boży mieszka w was? Jeżeli ktoś niszczy świątynię Boga, tego zniszczy Bóg. Świątynia Boga jest święta, a wy nią jesteście" {1 Kor 3,16-17).

Przez swoją wielkość rzucającą się w oczy i przez swoją formę, kościół jest znakiem budzącym sumienia ludzkie z uśpienia. Przypomina sens życia ludzkiego i jego ostateczny cel. Jako znak rzeczywistości nadziemskich przypomina niebo, sanktuarium Boga.

 
ołtarzowy wszedł do liturgii podobnie jak lichtarze ze świecami. Uroczystą procesję z zakrystii do ołtarza poprzedzał krzyż niesiony przez subdiakona. Po dojściu procesji do ołtarza, krzyż umieszczano przy wejściu do prezbiterium. Tam krzyż pozostawał przez całą Mszę świętą. W XI w., po odpowiednich przekształceniach, zaczęto go stawiać na ołtarzu, na którym pozostawał już stale.

Dawne rubryki nakazywały, aby na ołtarzu znajdował się krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Zbawiciela. Miało to dopomagać w patrzeniu na ołtarz jako miejsce uobecniania się Ofiary krzyżowej Chrystusa. Miało też pobudzać kapłana i wiernych do myślenia z miłością o cierpieniach Zbawiciela. Odnowiona liturgia zachowuje ten zwyczaj. Krzyż jednak niekoniecznie musi stać na ołtarzu. Może być umieszczony także obok ołtarza, może być zawieszony w pobliżu ołtarza na ścianie lub nad ołtarzem. Czasem sięga się do początków, stosując krzyż procesyjny niesiony w drodze do ołtarza i stawiany w jego pobliżu na czas sprawowania liturgii Eucharystycznej. Przepisy mszału mówią: "na ołtarzu lub obok niego należy umieścić krzyż dobrze widoczny dla zgromadzenia wiernych" (nr 270).

 
Nasz diecezjalny modlitewnik - śpiewnik używany w czasie liturgii nosi tytuł:....................

Niezależnie od tego, czy jesteś ministrantem, czy nie w nabożeństwie liturgicznym należy zawsze uczestniczyć z modlitewnikiem (książeczką do nabożeństwa)!

Ważne!

"Uczestniczyć czynnie w liturgii"
Nie: stać lub siedzieć bezczynnie i być znudzonym!
Nie: być milczącym widzem jak w kinie albo przed telewizorem!

Ważne!

Także wtedy, gdy nie umiesz śpiewać jakiejś pieśni, wyszukaj ją w swoim śpiewniku i śledź jej tekst! Możesz przecież równocześnie się uczyć i modlić słowami pieśni.

Ważne!

Pomyśl o tym: Ministrant ma być znakiem! Także poprzez to, że śpiewa i modli się razem z innymi, wskazuje, że "Uczestniczyć czynnie w liturgii" znaczy również śpiewać i modlić się z wszystkimi uczestnikami zgromadzenia liturgicznego.

 
Zanim kapłan i ministranci opuszczą zakrystię i udadzą się do prezbiterium, modlą się, odmawiając krótką modlitwę!
Kapłan: - Wspomożenie nasze w imieniu Pana,
Ministranci: - który stworzył niebo i ziemię.
Kapłan: - Błogosławmy...
Ministranci: - ... Pana.

Podczas tej modlitwy odmawianej na przemian, kapłan i ministranci czynią znak krzyża.
Tą krótką modlitwę jako ministrant musisz znać na pamięć!
W niektórych parafiach przed tą modlitwą, odmawiana jest jeszcze inna modlitwa. Wpisz modlitwę, którą w twojej parafii odmawiają ministranci przed i po Mszy świętej i naucz się jej na pamięć! np:

Oto za chwilę przystąpię do ołtarza bożego,
do Boga, który rozwesela młodość moją,
do świętej przystępuję służby.
Chcę ją dobrze pełnić.
Proszę cię Panie Jezu o łaskę skupienia,
aby myśli moje były przy Tobie,
oczy moje zwrócone na ołtarz,
a serce moje oddane tylko Tobie.
Amen

 

Najważniejsza modlitwa we Mszy świętej

Modlitwa eucharystyczna rozwinęła się z dwóch modlitw dziękczynnych, którymi modlił się Jezus przed i po Ostatniej Wieczerzy. Modlitwa eucharystyczna jest dzisiaj bardzo długą modlitwą! Posiada ona zawsze określoną budowę (por. jedenaście elementów Modlitwy eucharystycznej!)
Jako ministrant, powinieneś wiedzieć coś na temat Modlitwy eucharystycznej.
Ministranci zaznaczają Modlitwę eucharystyczną dwonkami albo uderzeniem gongu, a czasami przez niesienie pochodni (por. dzwonienie)

Modlitwa eucharystyczna składa się z 11 elementów:

1. Rozpoczynamy Modlitwę eucharystyczną wezwaniami wprowadzającymi.

Jest to krótki, radosny dialog kapłana z wiernymi:
K - Pan z wami !
W - I z duchem twoim !
K - W górę serca !
W - Wznosimy je do Pana !
K - Dzięki składamy Panu Bogu naszemu !
W - Godne to i sprawiedliwe !

2. Dziękujemy i wielbimy...

Boga Ojca, za Jezusa Chrystusa i za wszystko, co On dla nas uczynił. Dlatego właśnie modlitwa ta nazywa się Modlitwą eucharystyczną. Greckie słowo "Eucharystia" znaczy "dziękczynienie".

3. Śpiewamy wspólnie...

uwielbienie i chwałę Bogu w hymnie "Święty, Święty, Święty".

4. Prosimy...

aby dary chleba i wina stały się Ciałem i Krwią Jezusa Chrystusa. Równocześnie kapłan wyciąga ręce nad darami i czyni nad nimi znak krzyża.

5. Centrum Modlitwy eucharystycznej stanowią słowa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy (Przeistoczenia):

"To jest Ciało moje, które za was będzie wydane". "To jest kielich Krwi mojej nowego i wiecznego przymierza, która za was i za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów. To czyńcie na moją pamiątkę".

6. Lud odpowiada:

"Głosimy śmierć Twoją, Panie Jezu, wyznajemy Twoje zmartwychwstanie i oczekujemy Twego przyjçcia w chwale".

7. Wspominamy...

śmierć i zmartwychwstanie Pana Jezusa.

8. Modlimy się...

modlitwą ofiarowania. Mówi ona, że Ofiara Chrystusa jest obecna wśród nas.

9. Prosimy...

aby Bóg przez Komunię świętą zjednoczył wszystkich we wspólnocie z Chrystusem i wzajemnie między sobą.

10. Razem z nami Świętują...

  1. Wielka wspólnota Kościoła (papież, biskupi, kapłani, diakoni, wszyscy wierzący na całej ziemi),
  2. Święci w niebie (NajŚwiętsza Maryja Panna, Apostołowie i wielu innych)
  3. Zmarli

11. Kończymy Modlitwę eucharystyczną

słowami uwielbienia i chwały dla Pana Boga oraz naszym potwierdzeniem przez "Amen."

PRZEZ CHRYSTUSA, Z CHRYSTUSEM
I W CHRYSTUSIE,
TOBIE, BOŻE, OJCZE WSZECHMOGĄCY,
W JEDNOŚCI DUCHA ŚWIĘTEGO,
WSZELKA CZEŚĆ I CHWAŁA,
PRZEZ WSZYSTKIE WIEKI WIEKÓW.

Wierni: AMEN.

 
Monstrancja jest naczyniem liturgicznym, służącym do wystawiania Najświętszego Sakramentu w celu adorowania Go i noszenia w procesji.
Monstrancja pojawiła się w XIV w. w związku z rozwojem kultu eucharystycznego. W początkach miała ona kształt wieży lub fasady kościelnej, z dodanymi figurkami. Była mała i najczęściej wykonana z drewna. W okresie baroku monstrancja przyjęła większe rozmiary. Kształtem zaś upodobniła się do słońca z rozchodzącymi się z glorii promieniami. Ze względu na szczególny kult Chrystusa eucharystycznego przybierano ją szlechetnymi kamieniami i misternie wykonanymi rzeźbami miniaturowymi.
Najświętszą Hostię przeznaczoną do monstrancji przechowuje się w małej puszce zwanej kustodią. Uchwyt, który podtrzymuje Hostię nazywa się luną lub melchizedekiem.
 
Jest wiele różnych form sprawowania Mszy świętej. Na pierwszym miejscu stawia się Mszę świętą, której przewodniczy ksiądz biskup w otoczeniu swoich kapłanów i w której wierni uczestniczą w sposób świadomy, czynny i pobożny. W takiej Mszy świętej w szczególny sposób ukazuje się Kościół święty.

Msza święta koncelebrowana

to taka Msza święta, w której działa, uczestniczy i współcelebruje dwóch lub więcej kapłanów pod przewodnictwem głównego celebransa. Może nim być biskup lub inny kapłan. Przy odprawianiu Mszy świętej koncelebrowanej, bardziej widoczna staje się jedność kapłaństwa, jedność Ofiary Pana Jezusa i jedność całego Ludu Bożego.

Funkcje koncelebransów

uwidacznia ich specjalne miejsce, szaty liturgiczne, gesty podczas Modlitwy eucharystycznej i ciche odmawianie głównych tekstów liturgicznych. Msza święta koncelebrowana jest zalecana szczególnie tam, gdzie kapłani żyją razem we wspólnocie.

 
Zwyczaj umieszczania obrazów w naszych kościołach sięga początków chrześcijaństwa. Ma on związek miedzy innymi z kultem Świętych Pańskich. Każdy obraz umieszczany w kościele powinien odznaczać się walorami artystycznymi. Wymaga tego zarówno miejsce święte, jak i zdrowa pobożność wiernych. Obrazy umieszczone w kościele muszą przemawiać do wszystkich wiernych i dlatego nie mogą być zbyt awangardowe.

Znaczenie kultu Świętych Pańskich przedstawił Sobór Watykański II w następujących słowach: W Maryi "Kościół podziwia wspaniały owoc Odkupienia i jakby w przeczystym obrazie z radością ogląda to, czym cały pragnie i spodziewa się być" (KL 103). "Ponadto Kościół rozmieścił w ciągu roku wspomnienia Męczenników oraz innych Świętych, którzy dzięki wielorakiej łasce Bożej doszli do doskonałości, a osiągnąwszy już wieczne zbawienie, wyśpiewują Bogu w niebie doskonałą chwałę i wstawiają się za nami. W te uroczystości Kościół głosi misterium paschalne w Świętych, którzy współ cierpieli i zostali współ uwielbieni z Chrystusem, przedstawia wiernym ich przykłady, pociągające wszystkich przez Chrystusa do Ojca, a przez ich zasługi wyjednywa dobrodziejstwa Boże" (KL 104). To przedstawianie wiernym Świętych odbywa się między innymi przez obrazy, które są symbolami poszczególnych Świętych.

 
OLIWA         POWRÓT
 
Chrześcijaństwo wiedziało o posługiwaniu się oliwą w celach kultowych u Greków, Rzymian i w Starym ą Testamencie, to jednak nawiązało nie do religijnego lecz świeckiego zwyczaju używania oliwy. Ludność w obszarze kultury śródziemnomorskiej posługiwała się oliwą jako artykułem spożywczym, jako środkiem pielęgnującym skórę, jako źródłem światła i jako lekiem dezynfekującym rany i łagodzącym ból. Ponadto podczas zawodów zapaśniczych, zawodnicy nacierali się oliwę dla większej zwinności i dla łatwiejszego wyśliźnięcia się z objęć przeciwnika podczas walki. Prawie wszystkie wyżej wymienione sposoby używania oliwy w życiu świeckim znalazły zastosowanie w liturgii chrześcijańskiej.

Ludzie bardzo cenili sobie oliwę przede wszystkim za jej działanie lecznicze. Dlatego stała się odpowiednią materią do sakramentu namaszczenia chorych. Wierni przynosili oliwę do ołtarza, aby po dokonaniu jej poświęcenia zabrać ją do domu. Olej chorych służył bowiem nie tylko do namaszczania w ramach sakramentu, ale także do używania prywatnego, domowego. W wypadku choroby czy zranienia się, namaszczano nim siebie lub innych. Tak było do XII wieku. Od przełomu XII na XIII wiek nie dawano już wiernym do domu oleju chorych.

Ponieważ, według Biblii, czasem szatan jest przyczyną choroby (Mk 13,16; 1 Kor 5,5), dlatego najstarsze modlitwy przeznaczone na poświęcenie oliwy, zachowane w Eulogium Serapiona, skierowane są przeciwko zasadzkom złego ducha. Namaszczenie chorych jest umocnieniem człowieka do ostatniej walki z szatanem, gdyż dopomoże mu łatwiej "wyśliznąć" się z jego sideł. Tym więcej grzech jako choroba duszy, uważany był za dzieło szatana. Dlatego oliwa poświęcona znalazła zastosowanie przy sakramentach gładzących grzechy, a więc przy chrzcie, przy sakramencie chorych i przez pewien czas także przy sakramencie pokuty.

Przy obrzędach chrztu namaszczano kandydata olejem katechumenów w związku z egzorcyzmem, to jest modlitwą wymierzoną przeciw szatanowi. Olej katechumenów wymieniają Tradycje Apostolskie Hipolita Rzymskiego, pochodzące z początku III wieku. W Syrii i w Galii oleju katechumenów używano w obrzędzie sakramentu pokuty. Namaszczenie to oznaczało przebaczenie Boże i zwycięstwo nad szatanem.

Święty Hipolit Rzymski mówi jeszcze o trzecim rodzaju oleju. Nazywa go olejem dziękczynienia, ponieważ modlitwa stosowana przy jego poświęcaniu miała charakter dziękczynny i formę prefacji stosowaną przy modlitwach dziękczynnych. W liturgii zachodniej olej dziękczynny otrzymał nazwę Krzyżma świętego od chrisma - Christus. Krzyżmo jest symbolem Chrystusa. Od V w. do Krzyżma zaczęto dodawać nieco wonnego balsamu. Mieszanina tych dwóch składników symbolizuje Tajemnicę Wcielenia, czyli połączenie Bóstwa i Człowieczeństwa w Chrystusie.

Namaszczenie krzyżmem jest widzialnym znakiem niewidzialnego udziału człowieka w Bóstwie Chrystusa. Ponadto namaszczony krzyżmem jest zobowiązany do takiego życia, które byłoby miłą wonią Chrystusową (2 Kor 2,14). Przy poświęcaniu krzyżma myśl o złym duchu poszła na dalszy plan, a podkreślona została myśl o uświęceniu człowieka i o zamieszkaniu w nim Ducha Świętego.

Najwcześniejsze było namaszczenie przy chrzcie świętym, od III w. zaczęto namaszczać także przy bierzmowaniu i przy sakramencie chorych. Dalsze namaszczenia przyniosło dopiero średniowiecze w celu uświetnienia służby Bożej. Namaszczenia zaczęto wtedy stosować przy święceniach kapłańskich, przy koronacji królów, przy uroczystym poświęceniu kościoła, ołtarza, kielicha, pateny i dzwonu.

Oliwa jako produkt roślinny zawiera nagromadzoną energię słoneczną i dlatego jest symbolem życiodajnej siły, Bożego błogosławieństwa i obfitości (Ps 127,3; 132,2). Namaszczenie było znakiem wybrania Bożego i Jego szczególnej opieki. Dlatego namaszczenie królów, kapłanów, miejsc i przedmiotów kultu zawsze było widzialnym znakiem ich łączności z Bogiem, który jest źródlem wszystkich łask świętości i życia tak przyrodzonego, jak i nadprzyrodzonego.

 
Budynek kościelny oraz jego wystrój, zwłaszcza przedmioty związane z kultem Boga, są znakami rzeczywistości nadprzyrodzonych. Z wszystkich tych przedmiotów najważniejszy jest ołtarz. Wokół niego gromadzi się miejscowa wspólnota wiernych, aby włączać się w obchodzone w liturgii misteria odkupienia.

W starożytności ołtarz był przedmiotem nadzwyczajnej czci. Jest on bowiem miejscem sprawowania pamiątki Pana. Z niego wierni biorą Ciało i Krew Pańską. Dlatego pisarze kościelni tacy, jak Ignacy Antiocheński ( + 110), Ambroży ( + 397) czy Cyryl Jerozolimski (+444) w ołtarzu widzieli znak samego Chrystusa. Dlatego też ołtarza nie mogli dotykać nie ochrzczeni. Z ołtarzem związane było prawo azylu, przy ołtarzu składano śluby itp.

Świętość ołtarza i jego głęboka symbolika zostały jeszcze wzmocnione przez wprowadzenie obrzędu jego poświęcenia, w pierwszej połowie IV wieku. Według pontyfikału rzymskiego (nr 22) biskup namaszczając ołtarz olejem krzyżma, prosi Boga, aby stał się on widzialnym znakiem tajemnicy Chrystusa. Obrzęd ten w sposób szczególny nawiązuje do misterium namaszczenia Chrystusa Duchem świętym. Ojciec niebieski ustanowił Go Najwyższym Kapłan?m, aby na ołtarzu swojego Ciała złożył w ofierze własne życie za zbawienie wszystkich. Poezja ludowa w pieśni mszalnej na święta maryjne tak to misterium wiary opisuje: "Ten ołtarzem, Ten jest kapłanem, Ten Ofiarę, Bogiem i Panem".

Odnowiona liturgia w kościele przewiduje tylko jeden ołtarz. Zasady tej należy przestrzegać przy budowie nowych kościołów. Chodzi o to, aby jeden ołtarz był symbolem jednego Zbawiciela Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Jedynego Kapłana oraz jednej Eucharystii. Odnowa liturgiczna nawiązała do starożytnej zasady jednego ołtarza w świętymi. Ze względu na szczególne znaczenie ołtarza i jego świętość, należy się mu najgłębsza cześć. Przejawem tej czci jest zwyczaj nakrywania ołtarza przynajmniej jednym obrusem; ukłon celebransa wraz z asystę po przyjściu do ołtarza i przed odejściem od niego; ucałowanie go przez kapłana i diakona; okadzenie gdy liturgia ma charakter uroczysty. Do objawów czci należy również zdobienie ołtarza kwiatami, świecami ustawionymi na artystycznie wykonanych lichtarzach. Na ołtarzu lub w jego pobliżu umieszcza się krzyż, znak Ofiary krzyżowej Chrystusa, która uobecnia się we Mszy świętej.

Ołtarz

jest miejscem sprawowania Najświętszej Ofiary i stołem Świętej Uczty.

Krzyż

Na ołtarzu albo w jego pobliżu zawsze stoi krzyż.
We Mszy świętej świętujemy Pamiątkę śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa.
O tym ma nam przypominać właśnie krzyż - znak zwycięstwa Chrystusa i Jego największej miłości.
Pamiętaj o słowach Jezusa z Ostatniej Wieczerzy: "To jest moje Ciało, które za was będzie wydane". "To jest moja Krew, która za was będzie wylana".

Relikwie

W podstawie większości ołtarzy (albo płycie ołtarzowej, czyli mensie) wmurowana jest skrzyneczka (szkatułka), w której znajdują się relikwie = szczątki jakiegoś Świętego. Ten mały grób Świętego mówi nam, że każdą Mszę świętą świętujemy we wspólnocie z wszystkimi Świętymi, którzy są już u Boga.

Obrus ołtarzowy

Ponieważ ołtarz jest świętym Stołem Pana, na którym sprawuje się Ucztę Paschalną, czyli Mszę świętą, dlatego leży na nim także obrus. Nazywamy go obrusem ołtarzowym.

Świece i kwiaty

Świece i kwiaty stojące na ołtarzu pokazują nam, że Msza święta powinna być uroczystym świętem. Także w domu stawiamy na stole świece i kwiaty, gdy przeżywamy jakieś szczególne święto. W okresie Adwentu i Wielkiego Postu na ołtarzu nie powinny stać żadne kwiaty.
 
ORGANY          POWRÓT
 
Organy są instrumentem dętym, klawiszowym. W kościele pojawiły się w VIII wieku. Ten prymitywny początkowo instrument, w ciągu wieków ulegał udoskonaleniom, szczególnie na przełomie XIX i XX wieku.

Konstytucja o liturgii mówi krótko na temat organów: "W Kościele łacińskim należy mieć w wielkim poszanowaniu organy piszczałkowe jako tradycyjny instrument muzyczny, którego brzmienie ceremoniom kościelnym dodaje majestatu, a umysły wiernych podnosi do Boga i spraw niebieskich" (KL 120).

W świetle instrukcji wykonawczych do Konstytucji o liturgii, organy przeznaczone do użytku liturgicznego winny być artystycznie wykonane i zaopatrzone w te głosy, które są odpowiednie do użytku kościelnego. Zanim zacznie się ich używać, należy je poświęcić i pilnie strzec jako rzeczy świętej. Ze względu na naturę, świętość i dostojeństwo liturgii, gra na organach ma być doskonała. Lepiej jest zupełnie zrezygnować z gry na organach, niż grać źle i nieporadnie. Organiści winni także posiadać znajomość ducha liturgii świętej i wnikać weń, by spełniając swoje zadania, choćby tylko czasowo, uświetniali nabożeństwo zgodnie z naturą poszczególnych jego części i ułatwiali wiernym udział w nim.

Jako instrument bardzo złożony, z którego wydobywa się wzruszające melodie i harmonijne akordy, organy są symbolem uporządkowanego życia duchowego człowieka, harmonizującego z wymogami Ewangelii.

   
   
Przygotowywany jest ołtarz dla świętej Uczty. Kapłanowi pomagają w tym ministranci:
  1. Przynoszą mszał wraz z pulpitem.
  2. Przynoszą kielich i to, co do niego należy.
  3. Przynoszą chleb, wino i wodę.
  4. Pomagają przy obmyciu rąk.

l. Mszał


 
W mszale nie są zawarte teksty Pisma świętego do czytań mszalnych, lecz modlitwy przeznaczone do sprawowania Mszy świętej (tak zwane oracje), np.: kolekta, modlitwa nad darami, modlitwa po Komunii świętej, Modlitwy eucharystyczne, modlitwy na błogosławieństwo itd.

2. Kielich oraz to, co do niego należy

 

Kielich

Jest to naczynie liturgiczne, w którym w czasie Mszy świętej umieszcza się wino do konsekracji.

 

Puryfikaterz

Tym ręcznikiem oczyszcza się i osusza kielich oraz patenę na Hostie.

 

Palka

Służy do nakrycia kielicha mszalnego. Jest to kwadratowy kawałek usztywnionego płótna.

 

Korporał

Ten kawałek płótna w kształcie prostokąta, rozkładany jest na ołtarzu. Na nim dopiero stawia się kielich oraz patenę z Hostią podczas liturgii eucharystycznej.

 

Welon na kielich

W niektórych parafiach jest także używany welon na kielich. Jest to tkanina (chusta) koloru białego lub koloru ornatu, którą nakryty jest kielich do momentu przygotowania darów ofiarnych. Ponownie kielich nakrywa się tym welonem po Komunii świętej.

3. Hostie, wino i woda

 

Głęboka patena

W niej znajdują się:

 

Hostie

Większa Hostia i wiele małych Hostii (komunikantów). Jest to chleb przeznaczony do sprawowania Mszy świętej.

 

 

Naczynia do wina i wody (ampułki)

 

Podaje się w nich wino i wodę do Mszy świętej, a stoją one przeważnie na małej tacy. W czasie przygotowania darów ofiarnych miesza się krople wody z winem. Czynności tej towarzyszą słowa modlitwy wypowiadane przez kapłana.
Często znajdziesz na dzbanuszkach następujące litery:
V = vinum = wino
A = aqua = woda (por. akwarium)
Obydwa obce słowa pochodzą z języka łacińskiego.

4. Obmycie rąk

 

 

Dzbanek (lawaterz)

 

Większy dzbanek z wodą jest przeznaczony do obmycia rąk. Często jednak używa się do tej czynności także małego dzbanuszka, jeśli nie ma większego dzbanka.

 

 

Taca (miednica)

 

Woda podczas obmycia rąk, spływa do większego naczynia - miednicy.

 

 

Ręcznik (ręczniczek)

 

Przy czynności obmycia rąk używany jest ręczniczek. Ministrant trzyma rozłożony ręczniczek przed kapłanem. Po zakończeniu tej czynności, ministrant składa go ponownie.

Dlaczego ...

na koniec przygotowania darów ofiarnych, kapłan obmywa ręce?
Porównaj słowa, którymi kapłan modli się przy tej czynności.

 
POPIÓŁ           POWRÓT
 
przypominający proch ziemi, przywodzi człowiekowi na pamięć jego ziemskie pochodzenie i oczywistą prawdę, że wróci do ziemi. Wzywa go do pokory i pokuty. Zwyczaj pokutowania w popiele i włosienicy, wspominany przez Chrystusa (Mt 11,21); praktykowali chrześcijanie od początku (Tertulian).

 

Zwyczaj posypywania głów popiołem w Środę Popielcową, jest pozostałością historycznych obrzędach uroczystej pokuty. We wczesnym średniowieczu posypywano głowy grzesznikom podczas obrzędów pokutnych. Od X w. już nie tylko samych grzeszników posypywano popiołem, ale także wszystkich obecnych na znak, że wszyscy są w jakimś stopniu grzesznikami. Obrzędy uroczystej pokuty publicznej znikły, a samo posypywanie głów popiołem pozostało jako trwały zwyczaj.

 

Po Ewangelii i odpowiedniej homilii celebrans poświęca popiół sporządzony z palm zachowanych z poprzedniego roku. Głowy wiernych posypuje się popiołem w formie krzyża ze słowami: "Pamiętaj człowiecze, żeś prochem i w proch się obrócisz". Formułę tę można zastąpić inną, zaczerpniętą z Ewangelii: Czyńcie pokutę i wierzcie Ewangelii" (Mt l,15).

 

Popiół jest symbolem przemijania wszelkiego stworzenia, ale oznacza także oczyszczenie i przyszłe zmartwychwstanie. Symbolikę tę trafnie ujmuje modlitwa na poświęcenie popiołu: "Boże, spraw, abyśmy uznając, że jesteśmy prochem i w proch się obrócimy; przez gorliwe pełnienie czterdziestodniowej pokuty otrzymali odpuszczenie grzechów i nowe życie na podobieństwo Twojego zmartwychwstałego Syna".

   
Bicie się w piersi należy do gestów wykonywanych rękami. Przekazane zostało nam przez starożytność. Chociaż znane było w różnych kultach przedchrześcijańskich (np. w kulcie Izydy), to od samego początku uważano je za typowo chrześcijańskie, jako znak usposobienia pokutnego i żalu za grzechy. W takim sensie bicie się w piersi znane jest z Ewangelii, gdzie celnik "bił się w piersi mówiąc: Boże, miej litość dla mnie grzesznika" (Łk 18,13). Podobnie było gdy Chrystus umierał na krzyżu. Wtedy gdy tłumy zobaczyły co się działo "wracały bijąc się w piersi" w poczuciu winy (Łk 23,48).

W liturgii bicie się w piersi stosowane było zawsze tam, gdzie tekst modlitwy mówił o pokucie, o winie, o żalu lub o grzechu, jak np. "moja wina", "również nam, grzesznym sługom", "Panie, nie jestem godzien" itp. Wierni również uderzaj się w piersi przy słowach "moja wina", "przepuść nam, Panie", "zmiłuj się nad nami", "Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu" itp. i przy sakramencie pokuty.

Bicie się w piersi wskazuje na serce, ośrodek życia i siedlisko uczuć, uważane za źródło i siedlisko grzechu. Sam Chrystus stwierdza: "Z serca bowiem pochodzę złe myśli" (Mt 15,19). Dlatego też gest pokutny, będący znakiem skruchy i szczerego wyznanie grzechów, ma na celu oczyszczenie serca.

   
Leżenie krzyżem czyli rzucenie się twarzą na ziemię, zwane także prostrację, jest znakiem najgłębszej adoracji i pokuty. Jest to jeszcze większe uniżenie siebie wobec Majestatu Bożego aniżeli uklęknięcie.

Leżenie krzyżem symbolizuje najgłębsze poniżenie siebie i najusilniejszą modlitwę. Lepiej niż słowa wyraża ono całkowite oddanie się Bogu i poczucie własnej słabości. W starożytności chrześcijańskiej praktykowane było jako uzewnętrznianie prywatnej pobożności. Do dnia dzisiejszego praktykę taką spotkać można szczególnie w miejscach świętych, w sanktuariach.

Do liturgii rzymskiej padanie na twarz weszło prawdopodobnie pod wpływem ceremoniału bizantyńskiego. Obecnie celebrans i jego asysta kładą się krzyżem przed ołtarzem na początku ceremonii Wielkiego Piątku. Podobnie osoby, które otrzymują święcenia padają na twarz i leżą krzyżem podczas śpiewania Litanii do Wszystkich Świętych.

   
Nałożenie rąk. Ręka jest organem o szczególnej wymowie znaczeniowej. Spośród gestów wykonywanych rękami, najbardziej wymownym jest gest nałożenia rąk. W liturgii obrzęd ten należy do najstarszych. Sięga on czasów Chrystusa Pana, który wielokrotnie nakładał ręce na dzieci lub na chorych (Mk 7,33; 10,16; Łk 4,40; Dz 6,6; 2 Tm 1,6). Znaczenie nałożenia rąk zależy od obrzędu, w którym się je stosuje. Nakłada się ręce przy udzielaniu błogosławieństwa, w którym oznacza ono łaskawość Boga w Trójcy Jedynego, który jest źródłem wszelkiej świętości.

W obrzędzie sakramentu bierzmowania, nałożenie ręki z równoczesnym namaszczeniem olejem krzyżma oznacza, że Duch Święty udziela się bierzmowanemu jako Dar.

W obrzędzie sakramentu święceń nałożenie rąk oznacza przekazanie władzy kapłańskiej.

Ponieważ Chrystus często kładł ręce na chorych, których uzdrawiał, dlatego gest ten wszedł do obrzędu namaszczenia chorych.

W każdym z wyżej wymienionych obrzędów znaczenie nałożenia rąk wyjaśnia tekst modlitwy towarzyszącej, zwanej formą sakramentu.

Opętanych uważano za chorych, dlatego przy odmawianiu nad nimi egzorcyzmów, kładziono na nich ręce. Stąd też przy obrzędzie chrztu modlitwa z egzorcyzmem połączona jest z nałożeniem ręki. Nałożenie to jest znakiem ochrony ochrzczonego przed atakami szatana, który jest symbolem wszelkiego zła. Oznacza także zadanie rozwijania otrzymanego daru życia Bożego, czyli łaski uświęcającej.

We Mszy św. wyciąga się ręce nad darami ofiarnymi podczas modlitwy kierowanej do Ducha Świętego, aby dary te stały się Ciałem i Krwią Jezusa Chrystusa. Gdy na końcu Mszy św. celebrans udziela błogosławieństwa w formie uroczystej, wyciąga ręce nad wiernymi, wypowiadając słowa błogosławieństwa.

   
Obmycie rąk jest w liturgii jeszcze jednym gestem symbolicznym, wykonywanym rękami. W liturgii sięga ono początków istnienia Kościoła, a podyktowane było koniecznością. Celebrans bowiem po przyjmowaniu darów ofiarnych musiał sobie obmyć ręce, zanim przystąpił do dalszego sprawowania Najświętszej Ofiary.

Obrzęd obmycia rąk traktowany początkowo jako zabieg praktyczny i higieniczny, z czasem nabrał sensu symbolicznego. Być może, że miał tu wpływ prastary zwyczaj, spotykany w różnych religiach, gdzie w obmyciu fizycznym widziano znak obmycia moralnego.

Pod koniec IV w. w Konstytucjach Apostolskich obmycie rąk po przygotowaniu darów ofiarnych, miało już znaczenie symboliczne. Podobnie o obmywaniu rąk w czasie Mszy św. pisze św. Cyryl Jerozolimski ( +386) i tak tłumaczy jego symbolikę: trzeba być czystym od grzechu i niesprawiedliwości.

Zwyczaj symbolicznego umywania rąk przyjął się powszechnie także poza liturgią. Euzebiusz z Cezarei zaświadcza, że chrześcijanie przed modlitwę zawsze myli sobie ręce, co nieraz nie było to konieczne. Na spotkanie z Bogiem trzeba iść czystym fizycznie i duchowo.

Symboliczne znaczenie obmycia rąk w liturgii przetrwało do naszych czasów. Po przygotowaniu darów ofiarnych kapłan umywa ręce wypowiadając słowa: "Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego". Mszał daje takie wyjaśnienie: "Obrzęd ten wyraża pragnienie wewnętrznego oczyszczenia" (nr 52).

   
Gdy chrześcijaństwo się rodziło, to w kulturze śródziemnomorskiej pocałunek był, między innymi, znakiem pozdrowienia i czci. , Znak ten wprowadzono do liturgii chrześcijańskiej jako symbol nadprzyrodzonej miłości, braterstwa, pokoju i wzajemnej zgody. Przez chrzest bowiem człowiek wchodzi w braterstwo chrześcijańskie, w którym miłość jest podstawową zasadą. Dlatego we Mszy św. pocałunek był gestem przygotowawczym do Komunii świętej. Jedność z braćmi jest jednością Ciała Mistycznego Jezusa Chrystusa, którą to jedność koronuje Komunia święta.

W czasach karolińskich celebrans brał pocałunek pokoju z ołtarza i przekazywał go jednemu z wyższych w hierarchii. Ten przekazywał go dalej i tak łańcuchowo pocałunek ten objął wszystkich obecnych. Później pocałunek pokoju zaczął się zacieśniać do samych tylko duchownych. Późniejsze średniowiecze usiłowało rozszerzyć znów jego zasięg przez wprowadzenie pacyfikału. Był nim zwykle relikwiarz lub krzyż. Pacyfikał ucałowany przez celebransa, ministrant podawał do ucałowania kolejno wszystkim obecnym. Zwyczaj ten przetrwał najdłużej we Mszach za nowożeńców i we Mszach konwentualnych, bo do naszych czasów.

W liturgii chrześcijańskiej od starożytności całuje się ołtarz jako znak hołdu dla Chrystusa i Jego Ofiary krzyżowej. Znakiem czci dla Chrystusa jest również ucałowanie księgi Ewangelii.

Ponadto z ucałowaniem ołtarza, relikwii Świętych Pańskich i świętych obrazów słynących łaskami wiązano motyw przenoszenia siły z tych świętych przedmiotów na człowieka całującego je. Szczególne znaczenie pod tym względem miało całowanie relikwii Świętych Pańskich.

Całowanie pierścienia biskupa i ręki kapłana przyjęło się w liturgii w IX w. i oznaczało cześć dla nich jako reprezentantów Boga.

Znakiem największej pokory i czci jest całowanie nóg w liturgii Wielkiego Czwartku. Również we Wielki Piątek miała miejsce adoracja krzyża przez ucałowanie go w miejscach ran Chrystusa przez wszystkich obecnych w głębokim hołdzie wdzięczności. Dzisiaj nie koniecznie trzeba krzyż całować. Wystarczy przyklęknięcie czy ukłon pełen czci dla Chrystusa ukrzyżowanego.

W odnowionej liturgii pocałunek pokoju zastępuje znak pokoju. Wybór tego znaku Stolica Apostolska pozostawiła terytorialnej władzy kościelnej. W Polsce Episkopat wybrał jako znak pokoju ukłon w kierunku najbliższych osób, nie wypowiadając przy tym żadnych słów. Wstęp do mszału Pawła VI mówi: wierni "wyrażają wzajemnie miłość, zanim będą uczestniczyć w jednym chlebie" (nr 56 b).

   
Podnoszenie oczu zawsze rozumiano jako znak zewnętrzny kierowania duszy do Boga. Modlący się człowiek spontanicznie kierował swój wzrok w górę wraz z myślami (Ps 122; Ps 123; Łk 16,23; J 11,41). Chrześcijanie hołdowali temu zwyczajowi tak dalece, że poganie wyśmiewali ich z tego powodu, jak podaję Tertulian i św. Cyprian.

Stare liturgie pozostawiały wiernym zupełną dowolność pod tym względem. Dokładniejsze przepisy dotyczące podnoszenia oczu podał dopiero Rytuał Rzymski w lól4 . roku. Wymagał na przykład podnoszenia oczu podczas przygotowania darów ofiarnych czy przed konsekrację. Praktyka podnoszenia oczu miała ułatwić uprzytomnienie sobie obecności Bożej i osiągnięcie większej serdeczności w modlitwie.

Posoborowa odnowa liturgiczna wymaga, aby oczy były zwrócone na ołtarz, na obrzędy, na lektora, na głoszącego słowo Boże, w celu łatwiejszego zachowania zgodności między myślami, słowami i czynnościami liturgicznymi. Kapłan obecnie podnosi oczy w Kanonie Rzymskim przed przeistoczeniem.

Nigdzie nie ma przepisu zamykania oczu. Zamknięte oczy mogą jednak pomagać w osiąganiu większego skupienia na modlitwie czy podczas słuchania homilii względnie kazania.

   

Pokłon bardzo często stosowany jest w liturgiach wschodnich. Uważa się go tam za zwyczajny znak głębokiego szacunku i uwielbienia. W liturgii rzymskiej natomiast pokłon jest znakiem zarówno głębokiego szacunku, jak również usposobienia pokutnego, szczególnie wtedy, gdy ma on związek z prośbę o oczyszczenie z grzechów (w sakramencie pokuty, przy spowiedzi powszechnej itp.).

SKŁON GŁOWY

Skłon głowy lub ciała symbolizuje cześć i błaganie. W liturgii rzymskiej pokłon często zastępowany jest przyklęknięciem. Pokłonem pozdrawia się ołtarz, krzyż, innych liturgów, zwłaszcza celebransa, gdy na przykład diakon prosi go o błogosławieństwo i gdy je otrzymuje.

Skłaniam głowę, kiedy przynoszę coś kapłanowi, np. podczas przygotowania darów ofiarnych. Skłon głowy jest znakiem szacunku i uprzejmości.

SKŁON CIAŁA

Przy tym pokłonie zginam głęboko głowę i ramiona. To również jest znak czci i uwielbienia. Jeśli w jakimś kościele nie jest przechowywany Najświętszy Sakrament (nie ma "wiecznej lampki"), wtedy skłaniam ciało przed głównym ołtarzem albo przed krzyżem.

   
Postawa klęcząca zarówno jako dłuższa postawa modlitewna, jak również chwilowy gest, w liturgii chrześcijańskiej oznaczała wielbienie Boga. Przykład modlitwy na klęczkach dał nam Chrystus Pan (Łk 22,41 ). W IV w, przyklękano przed świętymi przedmiotami, jak: kościół, próg kościelny, ołtarz, krzyż oraz przed osobami, jak biskup czy kapłan, na znak szacunku.

W tym samym okresie postawa klęcząca nabrała również znaczenia pokutnego i błagalnego. Stała się znakiem człowieka skruszonego poczuciem winy oraz znakiem prośby człowieka szukającego opieki i pomocy.

Od XI w. w związku z reakcją wiernych na herezję Berengariusza z Tours, przejawiającą się w rozwoju kultu Chrystusa obecnego w Eucharystii, klękanie znów stało się symbolem wielbienia Boga w pierwotnym znaczeniu. Dlatego klęczy się przy adoracji Najświętszego Sakramentu, przy modlitwie zanoszonej do Boga i podczas różnych nabożeństw, których głównym celem jest zawsze wielbienie Boga, niezależnie od ich charakteru.

Przez uklęknięcie człowiek wyraża swoją małość wobec Boga. Gest ten jest znakiem pokornego wielbienia Bożego Majestatu. Dzisiaj klęczenie symbolizuje wielbienie Boga. Jest także znakiem usposobienia modlitewnego, pokutnego i błagalnego.

 

Kiedy klęczysz?

  • podczas Modlitwy eucharystycznej, po śpiewie: "Święty ..."
  • na słowa: "Oto Baranek Boży ... Panie, nie jestem godzien ..."

Klęczenie jest postawą czci, uwielbienia i adoracji
(zob. także: przyklęknięcie !)

  • Jeśli nie trzymasz nic w rękach, wówczas złoż je!
  • tułów wyprostowany, ręce złożone, pięty złączone razem
   
Pozycja siedząca według starożytnego zwyczaju przysługiwała urzędnikom, nauczycielom i sędziom jako znak władzy i godności (Ps 106,32; Mt 19,28; Łk 4,20). Biskup zasiadał na swojej katedrze i z niej nauczał oraz przewodniczył liturgii. Podobnie czynił kapłan. Sprawując sakrament pokuty kapłan zajmuje pozycję siedzącą na znak powagi urzędu sędziowskiego. Władzę sędziowską kapłan wykonuje w imieniu i w obecności Chrystusa.

Wierni w kościele nie zawsze siedzieli. Przez całe wieki w kościołach nie było ławek. W średniowieczu podczas długich nabożeństw wierni wspierali się na laskach różnego kształtu. Miejsca siedzące przewidziane były tylko dla duchowieństwa (stalle). Siedzenia dla wiernych wprowadzili dopiero protestanci w swoich kościołach. Za ich przykładem poszli katolicy najpierw w krajach, w których było dużo protestantów, a później w całym Kościele powszechnym. Do ławek kościelnych katolicy dodali klęczniki.

Instrukcja Stolicy Apostolskiej z 1964 r. pisze: "Wiernym należy wyznaczyć miejsca ze specjalną troską, aby oni i wzrokowo i duchowo mogli należycie brać udział w świętych czynnościach. Wypada, aby według zwyczaju postawić do ich użytku ławki lub krzesła"(nr 98).

Siedzenie jest także postawę słuchającego ucznia. Jest znakiem skupienia, przyjmowania i rozważania słowa Bożego (Łk 2,46; 10,39; 1 Kor 14,30; Dz 20,9). Stąd podczas liturgii wszyscy siedzą gdy lektor czyta słowo Boże, gdy kantor śpiewa psalm między czytaniami, podczas homilii i przygotowania darów ofiarnych oraz podczas chwil milczenia.

W którym momencie siadasz w liturgii ?

  podczas czytań mszalnych, psalmu responsoryjnego i kazania (homilii) oraz ciszy po kazaniu
  podczas przygotowania darów ofiarnych z wyjątkiem tych ministrantów, którzy podają ampułki)
  podczas rozdawania Komunii św. (z wyjątkiem tych, którzy podają patenę) i chwili ciszy po Komunii św.
bullet w czasie ogłoszeń parafialnych.

Siedzenie jest postawą spoczynku, gotowości słuchania i zastanawiania się.

  • nie garbić się
  • nie oglądać się
  • ręce powinny spoczywać na kolanach !
   
W zgromadzeniu liturgicznym zarówno celebrans, jego asysta, jak i wierni przyjmują różne postawy i wykonuję różne gesty, które podczas czynności liturgicznych mają - swoje określone znaczenie, symbolikę. Postawa stojąca jest znakiem uszanowania dla osób starszych i godniejszych. Tym bardziej na modlitwie postawa ta jest znakiem uszanowania Boga , najwyższego Pana (Mt 6,5; Mk 11,25; Łk 18,11; 22,46). Postawę stojącą przyjmują także osoby, które pośredniczą między stronami, jak adwokat czy pełnomocnik. Tym więcej kapłanowi przystoi postawa stojąca, gdyż w imieniu Chrystusa pośredniczy on między Bogiem, a społecznością wiernych. Kapłan jest znakiem obecności Chrystusa Pośrednika w zgromadzeniu liturgicznym. Dlatego kapłan stoi przy sprawowaniu Mszy św. i przy wszystkich prawie czynnościach liturgicznych (siedzi sprawując sakrament pokuty św.). Także lektor na znak szacunku dla słowa Bożego, czyta je w postawie stojącej. Postawa stojąca jest także znakiem radości z odkupienia. Stąd od czasów apostolskich w czasie obchodów w liturgii misteriów zbawienia przybierano postawę stojącą, zwłaszcza w niedzielę, ponieważ symbolizowała zmartwychwstanie Pańskie. Zwyczaj ten wraz ze swoją wymową symboliczną przetrwał do naszych czasów. Ojcowie Kościoła w postawie stojącej widzieli symbol świętej wolności dzieci Bożych, uwolnionych przez Chrystusa z niewoli grzechu i śmierci wiecznej, Postawa stojąca oznacza jeszcze aktywną postawę człowieka biorącego udział w liturgii. Oznacza także czujność i gotowość do działania. Odnowiona liturgia domaga się czynnego udziału w liturgii całego zgromadzenia liturgicznego. Wierni biorący czynny udział w liturgii realizują swoje kapłaństwo i powszechne, jakie dają sakramenty chrztu i bierzmowania.

 

Kiedy zachowujesz postawę stojącą?

  • od początku Mszy świętej aż do oracji włącznie
  • od wersetu "Alleluja" przed Ewangelią aż do zakończenia Ewangelii
  • podczas wyznania wiary i modlitwy powszechnej
  • od wezwania kapłana "Módlcie się, aby moją i waszą ofiarę ..."
  • podczas prefacji aż do "Święty, Święty ..." włącznie
  • począwszy od "Oto wielka tajemnica wiary" aż do "Baranku Boży" włącznie
  • podczas Modlitwy po Komunii św. oraz obrzędów zakończenia.

Stanie wyraża godność i radość dzieci Bożych oraz gotowość do służby i ofiary. "Jestem gotowy iść za Tobą, Panie, gdy Ty mnie wezwiesz".

  • nie chwiać się i nie ruszać
  • nie stać krzywo (garbić się), i nie opierac się
  • powinieneś stać cicho i prosto!
  • oczy patrzą przed siebie, ręce złożone na wysokości piersi, ciało wyprostowane, stopy razem, dotykają się piętami
   
 

Przyklęknięcie

Treść pieśni eucharystycznych przypomina nam wielkość Najświętszego Sakramentu, w którym czcimy samego Pana Jezusa i skłania nas do tym piękniejszych słów i gestów będących wyrazem naszego oddania i czci. Przećwiczmy więc teraz poprawne i piękne przyklękanie. Popatrzmy najpierw na rysunek.
Klęka się zawsze na prawe kolano i nie czyni się przy tym żadnych gestów, np. znaku krzyża. Kolanem należy wyraźnie dotknąć posadzki. Nie może to być tylko "dygnięcie". Klęka się zawsze twarzą do przedmiotu czci.

Ćwiczymy przyklęknięcia:

  • po dojściu do ołtarza (pojedynczo i parami)
  • przy odejściu od ołtarza (pojedynczo i parami)
  • przy przejściu przed tabernakulum
  • gdy ksiądz idzie z Panem Jezusem do chorego

Przy ćwiczeniu należy wiele uwagi poświęcić częstemu problemowi ministrantów, który polega na klękaniu w niewłaściwym kierunku, np. w stronę ściany lub okna. Dzieje się tak wtedy gdy ministrant przechodzi na drugą stronę kościoła i przyklęka "w biegu" nie zwracając się twarzą w stronę tabernakulum. Taka postawa jest niedopuszczalna i należy ją bardzo surowo tępić.

 

Klękanie na dwa kolana

Jest wyrazem czci i hołdu wobec Pana Jezusa wystawionego do adoracji. Przyklękamy najpierw na prawe kolano, a potem dostawiamy do niego kolano lewej nogi. Wstajemy zaś najpierw lewą nogą. Nie klękamy na obydwa kolana równocześnie.

Umiejętności ministranta - szybkość orientacji

W wielu przypadkach potrzebna jest ministrantowi szybkość orientacji. Szczególnie cecha ta jest niezbędna w czasie procesji, przy wspólnym przyklęknięciu, przy rozejściu się na swoje miejsca.
Wprawdzie w takich przypadkach wszystko jest zazwyczaj ustalone, ale nie zawsze przebiega zgodnie z planem. Im więcej ministrantów, tym większa możliwość, że nagle któryś z nich znajdzie się nie tam, gdzie winien, że przeszedł nie na tę stronę, na której jest jego miejsce, że ktoś zaczął przyklękać wcześniej, niż powinien, że zapomniał podać księdzu księgi...
W każdym z tych wypadków trzeba się umieć zachować i podjąć szybką decyzję. Ministrant nie może być  fajtłapą, którego trzeba zawsze za rękę prowadzić. On ma obowiązek patrzeć i myśleć o tym, co się dzieje.
Jeśli wspomniane wyżej problemy zdarzają się w grupie ministranckiej częściej, lub u kandydatów brak szybkiej orientacji, należy ternu tematowi poświęcić więcej uwagi.

   
Rozłożenie rąk i wzniesienie ich nieco w górę tak, jak kapłan trzyma je podczas odmawiania modlitw mszalnych, to najstarsza forma postawy modlitewnej, przekazanej przez liturgię. Gest ten oznacza, że adresatem modlitwy jest Pan Bóg. Symbolizuje człowieka, który z całą ufnością zwraca się do Boga i oczekuje od Niego pomocy.

Chrześcijanie starożytni w tej postawie upatrywali również podobieństwo do Zbawiciela modlącego się na krzyżu. Tertulian tak o tym pisał: "My nie tylko podnosimy ręce, lecz także rozkładamy, wzorując się na cierpieniach Pana Jezusa i wyznajemy Go w modlitwie". Dlatego też malowidła katakumbowe przedstawiają liczne postacie w tej postawie modlitewnej (orantes). Postawa ta w starożytności chrześcijańskiej praktykowana była powszechnie.

Obecnie w liturgii kapłan z rozłożonymi rękami recytuje lub śpiewa te modlitwy mszalne, które pochodzą czasów przed karolińskich. Są to: kolekta, modlitwa nad darami, Modlitwa Eucharystyczna, Modlitwa Pańska i modlitwa po Komunii.

Do wiernych kapłan zwraca rozłożone ręce gdy ich pozdrawia, uświadamiając im obecność Pana i gdy wzywa ich do modlitwy o przyjęcie przez Boga darów ofiarnych.

   
 
Piękny ukłon należy do tych umiejętności, które musi nabyć każdy ministrant. Można powiedzieć, że koledzy i inni rówieśnicy od ministrantów powinni się uczyć tego rodzaju gestów, ponieważ ministranci są w największym zobowiązaniu - oddają cześć samemu Panu Jezusowi i u Niego uczą się solidności. Prawidłowy ukłon, może mieć dwie formy - lekki skłon głowy lub głęboki ukłon całym ciałem. Lekki skłon głowy czynimy wtedy, gdy zaczynamy lub kończymy jakąś czynność np. obmycie rąk kapłana, podanie mszału, natomiast w innych wypadkach czynimy skłon głęboki, np. przy dojściu do ołtarza, przed krzyżem. Rysunki przedstawiają właściwą postawę w jednym i drugim wypadku.

Ćwiczenia

  1. Lekki skłon, głową bez zmiany pozycji
  2. Lekki skłon głową w ruchu. Należy się zatrzymać, zwrócić w odpowiednią stronę i dopiero wtedy się pokłonić
  3. Skłon głęboki bez zmiany pozycji
  4. Skłon głęboki w ruchu
  5. Skłon w postawie klęczącej
    • przy przyjmowaniu błogosławieństwa (lekki skłon)
    • przy Podniesieniu (skłon głęboki). Czynimy go nie w czasie podniesienia Najświętszych postaci w górę, ale później, w chwili gdy kapłan przyklęka
 
   
Złożenie rąk. Od XIII w. zaczął się rozpowszechniać nowy zwyczaj składania rąk z wyprostowanymi palcami. Zwyczaj ten praktykowany był tak w liturgii, jak i poza liturgię. Ten sposób składania rąk wywodzi się z frankońskiej formy składania hołdu zwierzchnikowi. Wasal ze złożonymi rękami występował przed swoim suwerenem, otrzymując od niego zewnętrzny znak inwestytury. Obrzęd ten wszedł do święceń kapłańskich, gdzie nowo wyświęcony kapłan swoje złożone ręce wkłada w ręce biskupa, przyrzekając mu i jego następcom posłuszeństwo i szacunek. W liturgii Mszy ćw. np. kapłan trzyma ręce złożone podczas procesji do ołtarza, podczas aktu pokutnego, Chwała na wysokości Bogu, wyznania wiary. Wierni składają w ten sposób ręce przy modlitwie, tak podczas liturgii, jak i poza nią.

Składanie rąk przy modlitwie symbolizuje wzniesienie duszy do Boga i oddanie Mu się z wiarą. Jest znakiem poddania się Jego woli, jako najwyższemu Panu.

Złożenie rąk ze splecionymi palcami według Pliniusza i Owidiusza miało w starożytności znaczenie magiczne: miało chronić przed demonami i siłami tajemnymi. W czasach starochrześcijańskich tylko w pojedynczych wypadkach pojawiał się jako gest modlitewny i to przy modlitwie prywatnej, rzadziej w liturgii.

Składanie skrzyżowanych rąk na piersiach, w liturgii występowało wyjątkowo (np. Suscipe w liturgii benedyktyńskiej). Sposób ten praktykowany jest czasem prywatnie jako postawa ułatwiająca skupienie modlitewne.

  • Gdy jako ministrant nie niesiesz żadnego przedmiotu, albo gdy nie masz w ręku modlitewnika - śpiewnika, wtedy złóż swoje ręce.
  • Ręce powinny być zawsze złożone na wysokości piersi i stale skierowane ku górze.
  • Kiedy łączymy nasze ręce razem i składamy je do modlitwy, wtedy znaczy to: my gromadzimy się, zwracamy się do Boga, oddajemy Mu siebie samych !
   
Do gestów wykonywanych rękami należy znak krzyża. Jest to gest najczęściej spotykany tak w liturgii jak i poza liturgię. Przypomina on dzieło odkupienia dokonane przez Chrystusa na krzyżu (Kol 1,20). Jest symbolem wiary (1 Kor 1,17), i źródłem lask Bożych (Ef 2,16).

Znak krzyża przypomina również tę prawdę, że trzeba krzyżować siebie samego przez różne formy umartwienia (Mt l0,38; Gal 2,19) i naśladować Chrystusa w bolesnej drodze (Mt 16,24). Według Apokalipsy znak krzyża jest pieczęcią, którą nosi na sobie każdy kto służy Bogu (Ap 7,3).

Prastarym zwyczajem chrześcijan było kreślenie znaku krzyża na osobach, przedmiotach i sobie samym. Ten znak zbawienia towarzyszył im od chwili powstania ze snu do momentu udania się na spoczynek nocny. Tertulian ( + 220) zapewniał, że znak ten opiera się na tradycji apostolskiej. Czytamy u niego: "czynimy znak krzyża na czole na każdym kroku: przy wchodzeniu i wychodzeniu, przy nakładaniu ubrania i obuwia, przy myciu, przy zapalaniu światła, przy pójściu na spoczynek, przy siedzeniu i każdej innej czynności". Chrześcijanie w tym znaku widzieli obronę przed demonami, pomoc w pokusach, umacnianie wiary i publiczne jej wyznawanie. To ostatnie akcentowane było zwłaszcza od czasów św. Augustyna ( + 430).

Gnostyckie "Akta Piotra", pochodzące z II w., wspominają znak krzyża w związku z udzielaniem Eucharystii, a więc w zastosowaniu liturgicznym. Jest to najstarsza wzmianka o kreśleniu krzyża w liturgii. W IV w. znak krzyża istniał już w liturgii jako znak stały, stosowany szczególnie we Mszy św. , przy chrzcie i przy święceniach kapłańskich, o czym informuje św. Jan Chryzostom (+407).

Jak wynika z informacji przekazanych przez Tertuliana, mały znak krzyża czyniono pierwotnie jednym palcem na czole. Znacznie później, bo w VIII w. dołączono do tego mały znak krzyża, kreślony na ustach, a X w. znak krzyża kreślony na sercu. W XII w. Jan Beleth tłumaczył iż kreślenie na sobie tych trzech znaków krzyża oznacza, że człowiek nie wstydzi się Ewangelii, ale wyznaje ją ustami i sercem. Zwyczaj ten zachował się do dnia dzisiejszego na początku czytania Ewangelii.

Wielki znak krzyża notowany jest w liturgii dopiero w XI wieku. Kreśli się go prawą ręką od czoła do serca oraz od lewego do prawego ramienia. Stanowi on ryt otwierający i zamykający czynności liturgiczne, nabożeństwa i modlitwy, tak wspólne, jak i prywatne.

Znak krzyża jest typowo chrześcijańską formą błogosławienia siebie i innych. Wypowiadane przy tym słowa: "W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego" w szczególny sposób uprzytomniają sakrament chrztu przyjęty w imię Trójcy Przenajświętszej. Używanie przy tym czasem wody święconej wzmacnia to błogosławieństwo, obronę przed złem i wyraźniej przypomina chrzest.

Z udzielaniem błogosławieństwa łączy się jeszcze dalsza symbolika, a mianowicie: w obrządku łacińskim zwyczajowo błogosławiło się trzema palcami, łącząc wielki palec z małym, co jakby ilustrowało wzywanie Trójcy Przenajświętszej. Dzisiaj przyjęło się, że przy błogosławieniu wszystkie palce ręki są wyprostowane. W obrządku greckim łączenie dwóch palców: wielkiego i wskazującego symbolizuje dwie natury w Chrystusie.

O znaku krzyża Romano Guardini pisał: "Krzyż jest znakiem zbawienia. Myśl o nim ile razy czynisz znak krzyża świętego. Jest to najświtszy znak jaki istnieje. Czyń go w sposób właściwy: powoli, szeroko i z namysłem. Wówczas ogarnia on całą twoją istotę, postać i duszę, twoją myśl i twoją wolę, rozum i uczucie, pracę i wytchnienie; wszystko będzie przezeń utwierdzone, określone i uświęcone mocą Chrystusa w imię Boga w Trójcy Jedynego".

   
Potrzebą natury ludzkiej jest uzewnętrznianie przeżyć wewnętrznych. Szczególną formę tego uzewnętrzniania jest procesja. W zależności od różnych okoliczności i przeżyć wewnętrznych, istnieją procesje o różnym charakterze. Jedne z nich mają charakter radosny (pochód weselny), inne triumfalny (z okazji zwycięstwa), błagalny (w dni kwartalne i krzyżowe) lub żałobny (pogrzeb). Najpóźniej, bo od XIV w. zaczęły się pojawiać procesje teoforyczne. Są nimi w naszych czasach: procesja Bożego Ciała z czterema stacjami, procesja po uroczystej sumie odpustowej oraz procesja rezurekcyjna. Po czasach Konstantyna Wielkiego do Mszy św. odprawianej we wielkich kościołach wprowadzono procesje: na wejście, na Ewangelię, z darami ofiarnymi i na Komunię. Podczas wszystkich tych procesji wykonywano odpowiednie śpiewy.

 

Według symboliki liturgicznej prototypem wszystkich procesji jest wędrówka narodu wybranego z niewoli egipskiej do ziemi obiecanej, pod przewodnictwem Mojżesza i pod Bożą opieką. Obecnie, idąc za nauką Soboru Watykańskiego II, procesja symbolizuje nowy lud Boży, pielgrzymujący pod przewodnictwem Chrystusa jako nowego Mojżesz, do nowej ziemi obiecanej, którą jest Królestwo niebieskie. Tę paschalną wymowę ma każda procesja, niezależnie od jej celu szczegółowego. Na czele procesji niesie się krzyż jako widomy znak paschalnego przejścia przez śmierć z Chrystusem do nowego życia w Jego Królestwie.

   
Prawie w każdej Mszy świętej po udzieleniu Komunii świętej, pozostają jeszcze święte Hostie. Jako wierzący katolicy wiemy: Kapłan wypowiedział nad chlebem słowa Jezusa z Ostatniej Wieczerzy.
Dzięki temu
chleb przynoszony w darach ofiarnych, chleb z Mszy świętej, nie jest już wigcej zwyczajnym chlebem, a1e stał się czymś zupełnie innym i nowym:
  • On jest teraz Świętym Chlebem.
  • On jest Ciałem Chrystusa.
  • Jezus jest w nim prawdziwie obecny.
  • "To jest moje Ciało, które za was będzie wydane".

Słowa te są wyraźną obietnicą i przyrzeczeniem. Słowa te nie tracą na ważności także po Mszy świętej.

Tabernakulum

Dlatego Święte Hostie po Mszy świętej są przechowywane w specjalnej skrzyneczce (szafce).
Nazywamy ją "tabernakulum". Słowo to jest pochodzenia łacińskiego ("tabernaculum") i oznacza "namiot". W Starym Testamencie znany był tzw. Namiot Świadectwa, który w czasie wędrówki Izraelitów był świętym miejscem przebywania i obecności Boga wśród ludu, a zarazem świątynią prawdziwego Boga.

Wieczna lampka

Jest to znak obecności Świętych Hostii - Najświętszego Sakramentu w tabernakulum. Wieczna lampka pokazuje nam, że Jezus Chrystus jest wśród nas obecny w świętych Hostiach także poza Mszą świętą.

Przyklęknięcie

Przed tabernakulum zawsze przyklękam. Przyklękając, uwielbiam i czczę Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który jest obecny w Najświętszym Sakramencie jako Chleb Życia.

Puszka albo patena komunijna

Konsekrowane Hostie, które pozostały po rozdzieleniu Komunii świętej, przechowywane są w specjalnym naczyniu liturgicznym

  • w puszce
  • albo w głębokiej patenie komunijnej

Oba te naczynia zamknięte są przykrywką. Czasami nakłada się na puszkę małą sukienkę (pelerynkę) jako znak czci dla Najświętszego Sakramentu. Często jest ona misternie haftowana. Właściwa nazwa tego naczynia liturgicznego brzmi "cyborium".

 

Monstrancja

Niekiedy kapłan ukazuje Świętą Hostię w specjalnym naczyniu liturgicznym, które nazywa się monstrancją. Służy ona do wystawienia Najświętszego Sakramentu w celu adorowania go i noszenia w procesji. Kapłan błogosławi też wiernych Świętą Hostią w monstrancji. Ministranci dzwonią przy tym dzwonkami lub gongiem. Słowo "monstrancja" pochodzi od łacińskiego słowa "monstrare" - "pokazywać".

Inne nazwy

Na oznaczenie Świętych Hostii, znajdujących się w tabernakulum, istnieją jeszcze inne nazwy:

  • święta Eucharystia. Słowo "Eucharystia" znaczy dziękczynienie". Hostie stają się podczas Modlitwy eucharystycznej Ciałem Chrystusa. Ponieważ słowa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy są centrum wielkiej modlitwy dziękczynienia, dlatego możemy również powiedzieć: "przyjąłem Świętą Eucharystię".
  • Przenajświętszy Sakrament. Ciało Chrystusa pod postacią chleba jest największą świętością Kościoła. Przeczytaj sobie historię o młodym męczenniku Eucharystii, św. Tarsycjuszu (III w.).
  • Sakrament Ołtarza. Komunia święta należy do siedmiu sakramentów świętych Kościoła. Jest ona sakramentem, który udzielany jest z ołtarza.
   
Podstawowa zasada dotycząca przyjmowania Komunii świętej:
nie przyjmuję nigdy Komunii świętej:
  • tylko dlatego, ponieważ inni, nawet wszyscy do niej przystępują !
  • albo gdy kłócisz się z kimś i nie jesteś gotów pojednać się z nim !
  • albo gdy przyjmując Komunię świętą, nie myślisz, bo działasz automatycznie!

Bezmyślność

jest najgorszą rzeczą podczas przystępowania do Komunii świętej

Komunia (słowo łacińskie) znaczy wspólnota

Gdy przystępujesz do Komunii świętej, wówczas pomyśl, że w Świętym Chlebie Chrystus pragnie w szczególny sposób siebie nam podarować:
"To jest Ciało moje, które za was będzie wydane" !

Przyjęcie Komunii świętej znaczy:

  • Jestem na nowo we wspólnocie z Chrystusem !
  • Jestem we wspólnocie ze wszystkimi chrześcijanami, którzy razem ze mną przystępują do Komunii świętej !

Kiedy przyjąłeś już Komunię świętą, wtedy ...

  • usiądź na swoim miejscu:
  • Nie rozglądaj się jednak wokoło po kościele !
  • Nie rozmawiaj z sąsiadem !
  • Lecz: patrz przed siebie i módl się przez chwilę w milczeniu do Jezusa Chrystusa:

1. Dziękuj Jezusowi,

że On przyszedł do ciebie i że On daje ci siłę do wierzenia i kochania bliźniego !

2. Proś

za tych, których kochasz (rodziców, krewnych, przyjaciół itd.), za ludzi znajdujących się w potrzebie (chorych, samotnych, głodnych itd.), za tych, dla których musisz być lepszy, za zmarłych, których znałeś !

3. Ty możesz także modlić się za siebie,

możesz powiedzieć Jezusowi, do czego szczególnie ma On udzielić ci siły i wytrwałości !

   
Gdy zostałeś wyznaczony na swój dyżur ministrancki, wtedy nie przychodź nigdy na ostatnią minutę! Ponieważ:
  • musisz założyć komżę i kołnierz!
  • musisz przygotować sobie książeczkę do nabożeństwa czyli twój modlitewnik!
  • być może będziesz musiał jeszcze coś przenieść do prezbiterium, czyli tej części kościoła w której znajduje się ołtarz główny!
  • może trzeba będzie jeszcze coś omówić z księdzem!
  • ponadto ważne są jeszcze dwie minuty cichego skupienia i zastanowienia przed rozpoczęciem liturgii

Dlatego niezbędny jest pewien określony czas do przygotowania.

 

Niezwykle ważną regułą obowiązującą każdego bez wyjątku ministranta jest:
Przybyć 10 MINUT przed rozpoczęciem nabożeństwa
- to jest punktualność ministranta!

 
PUSZKA          POWRÓT
 
puszka należy do naczyń liturgicznych związanych z Eucharystią. Z łacińska nazywa się także ciborium. Służy ona do przechowywania komunikantów konsekrowanych. W historii puszka miała różne rozmiary i różne kształty. W okresie baroku przybrała kształt zamykanego pucharu. W tej formie używana jest do dnia dzisiejszego.
Na puszkę nakłada się sukienkę, jako znak czci dla Najświętszego Sakramentu. Sukienka ta obowiązuje od 1614 roku, przepisana przez Rytuał Rzymski. Często sukienka jest misternie haftowana.
 
SEDILIA          POWRÓT
 
czyli siedzenia dla celebransa i tych, którzy mu usługuję, znajdują się w pobliżu ołtarza i ambony. Najpierw siedzenia te znajdowały się w apsydzie bazyliki. Były one raczej proste w formie. Z czasem miejsce tych siedzeń zajął ołtarz stały. Wówczas sedilia umieszczono przy ścianie bocznej w prezbiterium. Siedzenia coraz więcej zaczęły upodabniać się do tronu, zwłaszcza siedzenie dla celebransa.

Odnowiona liturgia wymaga, aby siedzenia dla celebransa, jego asysty i ministrantów były dostosowane do struktury kościoła i tak były usytuowane, aby wierni z łatwością widzieli, że celebrans rzeczywiście stoi na czele wspólnoty liturgicznej (Instr.l964 nr 92). Celebrans bowiem jest znakiem obecności Chrystusa w Kościele zebranym w Jego imię. Konieczna jest możliwość kontaktu celebransa z wiernymi. Chodzi o to, aby wszyscy obecni dobrze go widzieli i słyszeli, przy zastosowaniu odpowiedniego podwyższenia i aparatury nagłaśniającej. Usytuowanie siedzeń dla ministrantów i wykonujących posługi ma być takie, aby ułatwiało im spełniani? ich funkcji (nr 271).

   
 

 

HUMERAŁ

Jest to biała chusta okrywająca szyję i ramiona kapłana. Wywodzi się ze starożytnej chusty noszonej na ramionach i szyi przez ludzi należących do wyższych warstw społecznych. Częścią szat liturgicznych stał się dopiero w IX w. we Frankoni.
Symbolika w humerale widziała najpierw chustę, którą Chrystusowi zawiązano oczy, gdy się z Niego naigrawano. Symbolika zaś zawarta w modlitwie przeznaczonej do odmawiania przy jego wkładaniu, widziała w nim "hełm zbawienia" (Ef 6,17; 1 Tes 5,8). Modlitwa ta brzmi:"Włóż, o Panie, hełm zbawienia na moją głowę, dla odparcia wszelkich ataków diabelskich". Kapłan odmawiając tę modlitwę, wkładał humerał najpierw na głowę, a potem dopiero owijał nim szyję. Hełm zbawienia miał strzec kapłana przed złymi myślami, tak w czasie liturgii, jak i poza liturgią, a także przed złymi słowami wydobywanymi z gardła, owijanego humerałem.


 

ALBA

Alba jest długą, białą szatą, sięgającą do kostek, z długimi rękawami. Taka ukształtowała się we wszystkich obrządkach ze starożytnej tuniki, noszonej tak przez mężczyzn jak i przez kobiety. W krajach gorących do dnia dzisiejszego nosi się podobną szatę. Tradycyjnie sporządzano ją ze lnu. Obecnie używa się także innych, białych tkanin. Nazwa "alba" wywodzi się właśnie z jej białego koloru. Alba jest symbolem czystości duszy będącej w stanie laski uświęcającej, zdobytej przez krew Baranka (Ap 7,14), której nagrodą będzie uwielbienie w niebie. Modlitwa przeznaczona dv odmawiania przy jej ubieraniu mówi: "Wybiel mnie, Panie, i oczyść serce moje, ażebym we krwi Baranka wybielony, mógł zasłużyć sobie na radość wieczną". Symbolika średniowieczna w albie widziała również białą szatę, w której Herod na pośmiewisko kazał ubrać Chrystusa.


 

CINGULUM

Pasek, z łacińska zwany także cingulum, jest jakby sznurem z frędzlami na obu. końcach, którym przepasuje się albę, gdy jest za szeroka i za długa, by dobrze leżała na liturgii. Pasek symbolizuje wstrzemięźliwość i panowanie nad pożądliwościami cielesnymi. Jest także znakiem pracy w służbie Bożej. Modlitwa przy zakładaniu paska mówi: "Przepasz mnie, Panie, sznurem czystości i zgaś w sercu moim ogień wszelkiej pożądliwości, abym we wstrzemięźliwości i czystości serca mógł Ci coraz lepiej służyć". Pasek miał również symbolizować ręcznik, którym przepasał się Chrystus gdy obmywał apostołom nogi. Widziano w nim również sznury, którymi Chrystusa przywiązano do słupa przy biczowaniu.


 

STUŁA

Stuła jest długą, szeroką wstęgą, lekko rozszerzoną na końcach, uszytą z tej samej tkaniny, co ornat. Biskup i kapłan noszę stułę zawieszoną na szyi i zwisającą swobodnie z przodu. Diakon natomiast zakłada stułę na kształt szarfy z lewego ramienia, ukośnie do prawego boku i tam ją spina. Stuła wywodzi się z insygniów urzędników państwowych, noszoną przez nich w starożytności. Była oznakę ich urzędu i godności. W liturgii stuła również symbolizuje władzę i godność urzędu kapłańskiego. Symbolizuje ona takie godność chrześcijańską, szatę godową wszystkich powołanych do nieśmiertelnego królowania z Panem Bogiem w niebie. Modlitwa jaka odmawiano przy wkładaniu stuły, tak o tym mówi: "Zwróć mi, o Panie, stułę nieśmiertelności, która straciłem przez grzech pierwszych rodziców moich, a chociaż nie jestem godny zbliżyć się do Twoich świętych tajemnic, niechaj dostąpię jednak radości wiecznej".


 

ORNAT

Ornat powstał z wierzchniej szaty rzymskiej, która była rodzajem płaszcza bez rękawów, z jednym tylko małym otworem na głowę. Ornatu używano przy wszystkich czynnościach kapłańskich. Od XIII w. zaczęto go obcinać z boków, by nie krępował ruchów rąk, aż w XVII w. pozostały już, tylko dwa płaty materiału, z przodu i z tyłu. Równocześnie ornat przyozdabiano coraz bardziej bogatymi haftami. Na plecach kapłana zwykle haftowano znak krzyża, symbol Ofiary krzyżowej Chrystusa i równocześnie symbol ciężaru służby Bożej. Obecnie wraca się do ornatu obszernego, odznaczającego się szlachetną prostotą i estetycznym wyglądem. Ponieważ ornat ubiera się na wszystkie inne szaty, dlatego w obrzędach święceń uchodził zawsze za symbol miłości pokrywającej grzechy (1 P 4,8). Ornat spoczywający na plecach na kształt przytłaczającego ciężaru, modlitwa przeznaczona do odmawiania przy jego wkładaniu nazwała słodkim jarzmem Pańskim (Mt 11,30). Modlitwa ta brzmi: "Panie, który powiedziałeś: jarzmo moje jest słodkie, a brzemię moje lekkie, daj, ażebym mógł je tak dźwigać, by zasłużyć na łaskę Twoją".


 

KOMŻA

Komża jest skróconą albą o szerokich rękawach. Najpierw używano jej w chórze, czyli podczas wspólnego odmawiania modlitw kanonicznych, a od XIV wieku także do tych wszystkich funkcji liturgicznych, dla których alba nie była wyraźnie przepisana. Symbolika komży jest taka sama, co alby, a więc oznacza czystość duszy.


 

DALMATYKA

Dalmatyka jest szatą własną diakona. Wkłada on ją na albę i stułę. Pierwotnie dalmatyka była strojem Świeckim. Za jej ojczyznę uchodzi Dalmacja, od której wzięła nazwę. Od IV w, nosili ją papież i diakoni rzymscy. Strojem liturgicznym diakona dalmatyka stała się w IX wieku. Była to szata długa i szeroka, nie przepasana, o krótkich i szerokich rękawach. Z czasem uległa skróceniu, a dla łatwiejszego jej ubierania przecięto ją z obydwu boków, łącznie z rękawami. Zawsze była koloru białego z czerwonymi, pionowymi pasami, biegnącymi od ramion do dołu, z przodu i z tyłu. Od XIII w. kolor jej zaczęto dostosowywać do koloru ornatu. Dalmatyka jest znakiem urzędu diakona, który zawsze cieszył się w Kościele wielkim szacunkiem. Szata oznacza zaszczyt i honor diakona, usługującego Chrystusowi Eucharystycznemu. Modlitwy kościelne przedstawiają dalmatykę, jako szatę radości i symbol nadprzyrodzonej sprawiedliwości.

Dlaczego kapłan przy odprawianiu Mszy świętej nosi specjalne ozdobne szaty liturgiczne ?

  1. Porównaj, co jest napisane na temat stroju liturgicznego ministranta
  2. Szaty liturgiczne kapłana pokazują, że ma on podczas Mszy świętej szczególne zadanie do spełnienia jako wyświęcony kapłan, przewodniczy z polecenia biskupa liturgii. Może on zamiast Chrystusa wypowiadać nad chlebem i winem słowa z Ostatniej Wieczerzy!

POZA MSZĄ ŚWIĘTĄ


 

1. Stuła

Stułę nosi kapłan podczas liturgii, niezależnie od tego, czy jest ona sprawowana w kościele, w kaplicy, w domu, czy na wolnym powietrzu.

2. Sutanna

Jest to długa do kostek suknia, zasadniczo czarna, z długimi rękawami, którą kapłani noszą pod ubiorem liturgicznym.

3. Komża


 

4. Kapa

Kapłan używa kapy w czasie szczególnie uroczystej liturgii i podczas udzielania sakramentów świętych poza Mszą świętą.


 

5. Welon

Welon używany jest przez kapłana wtedy, gdy błogosławi on wiernych Najświętszym Sakramentem obecnym w monstrancji. Welon jest nakładany na ramiona kapłana w czasie liturgii przez zakrystiana albo ministranta przed samym błogosławieństwem. Błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem w monstrancji nazywamy błogosławieństwem sakramentalnym. Kapłan używa welonu także w procesji, podczas której niesiona jest monstrancja.

   

1. MÓJ UBIÓR MINISTRANCKI

W niektórych parafiach używana jest sutanka ministrancka.
Jest to długa do kostek suknia koloru czerwonego, zielonego, czarnego lub fioletowego.

 
Krótszą szatę liturgiczną wkładaną na siebie, nazywamy komżą.
Jest ona zawsze koloru białego.
Jeśli używana jest sutanna ministrancka, to wówczas na nią zakłada się komżę.
 
W wielu parafiach ministranci noszą albę z kapturkiem oraz cingulum.
Cingulum może być różnego koloru.
 

2. UWAGA!

Zwróć uwagę, aby sutanna i alba nie były ani za krótkie, ani za długie!
Po skończonym nabożeństwie, powieś, proszę, porządnie na wieszaku sutannę, komżę i albę!

3. CO OZNACZA STRÓJ LITURGICZNY MINISTRANTA?

Ministrant jest znakiem!
Również szata ministranta powinna coś przedstawiać czyli być znakiem.
Strój liturgiczny ministranta podobnie jak szaty kapłana podczas sprawowania liturgii, pokazują wierzącym, że zgromadzenie w Kościele

  • nie jest zwyczajnym zgromadzeniem
  • lecz szczególną wspólnotą wierzących w Chrystusa.

1. To liturgiczne zgromadzenie jest uroczystym świętowaniem.
2. W liturgii świętują nie tylko ludzie ale Bóg i Jezus Chrystus świętują razem ze wspólnotą parafialną.

Pomyśl o ważnej obietnicy Jezusa:
"Gdzie dwaj albo trzej zebrani są w imię moje, tam Ja jestem pośród nich" (Mt 18,20)
To zdanie powinieneś właściwie znać na pamięć!

 
ŚWIATŁO          POWRÓT
 
Chrześcijanie starożytni często odprawiali swoje nabożeństwa późnym wieczorem lub nawet nocą. Stosowanie światła było więc koniecznością. Służyło do rozpraszania ciemności. W dzień chrześcijanie nie zapalali lamp. Do I w. światło dla chrześcijan miało znaczenie tylko praktyczne. Nie traktowali światła jako symbolu, chociaż samo Pismo święte podsuwało im symbolikę światła (Wj 25,31; Ap 1,12; 4,5; 11,4). Przeszkodą do zapalania w dzień światła jako symbolu, był pewnie zwyczaj pogański, polegający na zapalaniu dużej ilości świateł w czasie pogrzebu dla odpędzania demonów. Wierzyli bowiem, że demony najchętniej przebywają w miejscach zgonu ludzi i przy ich grobach. Inną przeszkoda było obfite stosowanie świateł w celach świeckich, a mianowicie przy ceremoniach urzędników państwowych.

Pierwsze świadectwo historyczne, mówiące o symbolicznym traktowaniu światła w liturgii chrześcijańskiej pochodzi z przełomu IV na V wiek. Święty Hieronim (+420) pisze: "We wszystkich kościołach Wschodu zapala się świece, gdy Ewangelia ma być czytana, chociaż już słońce świeci. Dzieje się to oczywiście nie dlatego, aby, ciemności rozproszyć, lecz aby dać wyraz radości". Światło symbolizowało zatem radość.

Światło, które zapala się w kościele, symbolizuje Chrystusa. Chrystus bowiem zapowiadany był jako światłość (Iz 49,6; 60, l; Łk 1,79). Sam siebie nazywał światłością świata (J 8,12). Światło symbolizuje w sposób szczególny Bóstwo Chrystusa. Jest to zgodne z Pismem św., które Boga nazywa światłością (1 J 1,5) i źródłem światła (Ps 35,10). Bóg mieszka w niedostępnej światłości ( 1 Tm 6, i 6).

Jak światło dnia pozwala poznać rzeczy w ich prawdziwej postaci, tak światło nauki Chrystusa pozwala ludziom poznać prawdę. Chrystus nazwał "światłością świata" (Mt 5,14) także swoich apostołów głoszących Jego naukę.

Światło słoneczne działające ożywczo na żywe organizmy, jest symbolem Chrystusa, o którym powiedziano: "W Nim było życie, a życie było światłością ludzi" (J 1,4). Znaczy to, że Chrystus, w którym jest pełnia życia, jest źródłem życia przyrodzonego i nadprzyrodzonego dla każdego człowieka. Jako prawdziwa światłość, Chrystus prowadzi ludzi do Boga Ojca, udzielając im życia i szczęścia wiecznego.

 
ŚWIECE        POWRÓT
 
Zarówno wielowiekowa tradycja, jak i przepisy liturgiczne związały świece z ołtarzem tak mocno, że trudno wyobrazić sobie ołtarz bez świec. Wprowadzenie świec ołtarzowych do liturgii datuje się od czasu, gdy w Rzymie w procesji do ołtarza przed papieżem siedmiu akolitów niosło siedem lichtarzy świecami. Najstarsza wiadomość o tym pochodzi z Ordo Romanus I, czyli z końca VII wieku. Po procesji na wejście akolici stawiali 5wiece obok ołtarza, a od XI w. na ołtarzu. W późniejszych czasach ilość świec na ołtarzu była różna i zależała od stopnie obchodu liturgicznego. Im większe święto, tym więcej świec płonących na ołtarzu. Najwięcej świec zapalano zawsze przy wystawionym Najświętszym Sakramencie, podczas adoracji czy procesji teoforycznej. Przy sprawowaniu sakramentów świętych świece są znakiem obecności Chrystusa, który jest Głównym ich Szafarzem i Źródłem łask. Świece płonące w czasie czytań i Ewangelii przypominają iż są, to słowa Chrystus - Światłości świata.

Szczególną wymowę ma świeca chrzcielna. Człowiek przez chrzest oświecony, ma pamiętać przez całe życie, że jest dzieckiem światłości i tak też postępować, aby zasłużyć na spotkanie z Chrystusem w niebie. Świecę chrzcielną przypominają wszystkie inne świece palące się w kościele. One wciąż na nowo przypominają zobowiązania chrzestne, które każą chodzić w świetle Pana.

W kościołach uroczyście poświęconych (konsekrowanych) na ścianach, w miejscach dwunastu lub czterech namaszczeń, umocowane są lichtarze ze świecami, które zwykło się nazywać zacheuszkami (od ewangelicznej postaci Zacheusza}. Zapala się je w większe uroczystości, a szczególnie w uroczystość poświęcenia kościoła. Są one symbolem dwunastu apostołów lub wskazuję na świątynię jako symbol świętego miasta Jeruzalem (Ap 21).

Według prastarego zwyczaju, sięgającego XIII w. , podczas odprawiania "Rorat" w Adwencie, płonie dodatkowa świeca roratnia. Symbolizuje ona Najśw. Maryję Pannę, zwiastującą rychłe przyjście Zbawiciela.

Światło z natury ma w sobie coś radosnego, podnoszącego serce i ducha. Światło symbolizuje radość w Panu (Flp 4, 4}. Dlatego w większe święta zapala się więcej świec, aby wzmocnić radość świąteczną.

Poezja religijna średniowiecza przedstawiała bogatą symbolikę świecy. Na przykład w wosku pochodzącym od dziewiczej pszczoły dopatrywała się symbolu Chrystusa narodzonego z Maryi Dziewicy. W knocie świecy widziała duszę Chrystusa; a w jej płomieniu symbol Bóstwa Chrystusa. Orędzie wielkanocne symbolikę tę odnosi przede wszystkim do świecy paschalnej, zwanej krótko paschałem. W obrzędach Wigilii Paschalnej paschał zapala się od poświęconego ogniska. Paschał jest symbolem Zmartwychwstałego Pana. Wyryty na nim krzyż oznacza Jego zbawczą śmierć na krzyżu. Pięć otworów z tkwiącymi w nich czerwonymi ziarnami kadzidła symbolizują zbawcze rany, które Chrystus zachował w swoim uwielbionym ciele. Wyryty w paschale rok bieżący oraz pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego (alfa i omega) oznaczają, że do Chrystusa należy czas i wieczność. On jest początkiem i celem wszystkiego.

W XIX w. zapoczątkowano zwyczaj przechowywania świecy chrzcielnej i używania jej w ważniejszych chwilach życia. Ta sama świeca, która towarzyszyła obrzędom chrztu świętego, byłaby świadkiem np. pierwszej Komunii św., ślubu czy prymicji oraz śmierci człowieka ochrzczonego. W ten sposób całe życie przebiegałoby w świetle chrztu świętego. Zwyczaj ten jednak nie przyjął się jeszcze powszechnie.

   
Puszki z konsekrowanymi komunikantami i kustodią z Hostią przechowuje się w tabernakulum. Celem tego przechowywania Eucharystii jest adorowanie Chrystusa prywatnie lub zbiorowo, a także udzielanie Komunii św. poza Mszą świętą.

Pierwotnym celem przechowywania Eucharystii było udzielanie Wiatyku umierającym oraz chorym i słabym. Przechowywanie świętych Postaci z biegiem czasu wytworzyło chwalebny zwyczaj ich adorowania. Adoracja ta bardzo się rozpowszechniła, świadcząc o głębokiej wierze chrześcijan w rzeczywistą obecność Chrystusa pod postaciami eucharystycznymi. Prawda ta określona później jako dogmat wiary przez Sobór Trydencki, domaga się dla Eucharystii najwyższego kultu, jaki należy się tylko Bogu.

Eucharystię przechuwuje się w tabernakulum stałym, wykluczajacym jej profanację. W Polsce, zgodnie z tradycją, tabernakulum umieszcza się na dawnym wielkim ołtarzu, czyli w apsydzie kościoła. Jest to miejsce dostojne, zwykle przyozdobione, sprzyjające modlitwie prywatnej i zbiorowej, jak również udzielaniu Komunii świętej.

Znakiem obecności Eucharystii w tabernakulum jest wieczna lampka. Przypomina ona Chrystusa jako światłość świata i światłość wieczną, to jest szczęście w niebie razem z Chrystusem przez całą wieczność.

   

1. ZAKRYSTIA - CO TO JEST ?

Zakrystia jest to pomieszczenie znajdujące się w każdym kościele. Przechowuje się w niej naczynia, księgi i szaty liturgiczne, zaś kapłan, ministranci, lektorzy i inni usługujący, przygotowują się do uczestnictwa w liturgii.

2. JAK POWINIENEM SIĘ ZACHOWAĆ W ZAKRYSTII ?

Zapamiętaj:
Zakrystia należy do kościoła!

  • rozmawiam w niej tylko cicho! zdejmuję czapkę!
  • nie spożywam w niej nic (nie żuję także gumy!}!

3. ZAKRYSTIAN (kościelny)

Za porządek w zakrystii odpowiedzialny jest zakrystian.

  POWRÓT

1. Kapłan

Jak nazywa się kapłan (kapłani) pracujący w naszej parafi:....................

2. Zakrystian

On troszczy się o porządek i czystość w kościele i zakrystii ! Nasz zakrystian nazywa się: ................

3. Pomocnik udzielania Komunii świętej

Dzięki pozwoleniu księdza biskupa może on pomagać w rozdzielaniu Komunii świętej.
Czy w twojej parafii są pomocnicy udzielania Komunii świętej ?

4. Ministranci

W naszej parafii jest razem: .................. ministrantów, w wieku od ......... do . ..... .. lat.

5. Lektorzy

Lektor - osoba czytająca komuś głośno. To ten, kto w czasie liturgii czyta, np. Słowo Boże albo odczytuje wezwania modlitwy wiernych ! W naszej parafii jest ............. lektorów. Ile musisz mieć lat, abyś mógł zostać w swojej parafii lektorem ?

6. Organista

Zadaniem jego jest gra na organach i podtrzymywanie śpiewu wiernych w liturgii. Jak nazywa się wasz organista ?

7. Kantor

Kantor kieruje śpiewem zgromadzonych wiernych, intonuje wezwania i śpiewy. Wykonuje też psalm responsoryjny po czytaniu albo śpiew Alleluja rzed Ewangelią.

8. Ceremoniarz

Troszczy się, by liturgia była sprawowana pięknie, z godnością i w należytym porządku.

9. Komentator

Jego zadaniem jest objaśnianie i pouczanie o obrzędach liturgicznych. Kieruje również zewnętrznym uczestnictwem wiernych w liturgii.

10. Chór kościelny

Ilu członków liczy chór kościelny w twojej parafii ?
Kiedy odbywają się próby chóru ?
Kto nimi kieruje?

11. Schola

Jest to zespół śpiewaczy, złożony często z dzieci szkolnych. Schola rozpoczyna i podtrzymuje wspólny śpiew wiernych w czasie całej akcji liturgicznej. Niektóre śpiewy schola wykonuje sama, niektóre zaś na przemian z ludem. Czy istnieje w twojej parafii schola ? Kto opiekuje się scholą ?

12. Kolektujący (kolektorzy)

Zbierają oni podczas Mszy świętej ofiary pieniężne na potrzeby Kościoła i biednych.

   
jako jeden z elementów koniecznych do życia, odgrywa ważna rolę także w kultach religijnych. Szczególnie w wodzie żywej, to znaczy tryskającej ze źródeł i płynącej w rzekach, dopatrywano się czegoś świętego i leczącego. Ludy krajów pustynnych dobrze wiedzą co znaczy życiodajna woda. Na pustynnym Wschodzie w starożytności istniał kult źródeł i rzek, w których zanurzano się dla oczyszczenia wewnętrznego, moralnego. Obmycia rytualne o charakterze religijnym istniały również u Greków, Rzymian i Żydów (Wj 30,18; Lb 19,7). Do tego nurtu włączyli się również chrześcijanie, dokonując symbolicznych obmyć rąk, co stało się powszechnym zwyczajem.

W epoce po konstantyńskiej, w oparciu o wzory antyczne, chrześcijanie zakładali własne baseny przy bazylikach, dla obmyć sakramentalnych, jak świadczą o tym Tertulian, Hipolit Rzymski i Klemens Aleksandryjski. W chrześcijaństwie najważniejsze było obmycie z grzechów w sakramencie chrztu świętego. W wodzie chrztu symbolika widziała rodzicielkę użyźnioną przez Ducha Świętego i wydającą na świat dzieci Kościoła (1 Kor 6,11).

Woda święcona miała zastosowanie w różnych czynnościach liturgicznych. Najstarsza wzmianka o wodzie święconej znajduje się w Aktach Piotra i Tomasza, pochodzących z III wieku. Natomiast tekst modlitwy na poświęcenie wody zachował się z IV w. w Eulogium Serapiona, biskupa z Thumis (+362), oraz w Konstytucjach Apostolskich.

Na Zachodzie chrześcijańskim wiadomość o wodzie święconej sięga VI wieku. Już wtedy do wody święconej wsypywano sól. Starożytni Rzymianie upatrywali w tym siłę odpędzającą choroby i demony. Widziano w tym również paralelę do opowiadania biblijnego (4 Krl 2,20-22), według którego Elizeusz wrzucił sól do źródeł Jerycha i wody zostały uzdrowione.

Początkowo wody święconej używano do skrapiania mieszkań, d1a odpędzenia złych mocy. Dopiero w VIII w. wprowadzono aspersję niedzielną jako przypomnienie chrztu, jego skutków i zobowiązań. Pierwotnie poświęcano wodę w mieszkaniach wierzących, a od VI w. w kościołach. Skutki tego sakramentale, to przede wszystkim odparcie wpływów szatańskich i uproszenie łask Bożych. Mówią o tym modlitwy na poświęcenie wody. Modlitwa w Agendzie katowickiej z 1987 r. uwzględnia bogatą symboliką wody świeconej. Brzmi ona: "Wszechmogący, wieczny Boże, wysłuchaj błagania Twojego ludu, który wspomaga Twoje wielkie dzieła przedziwnego stworzenia i odkupienia. W swojej dobroci stworzyłeś wodę, aby użyźniała suchą ziemię, a nasze ciała oczyszczała i pokrzepiała. Ty okazałeś nam swoje wielkie miłosierdzie, kiedy przeprowadziłeś naród wybrany przoz wody Morza Czerwonego i uwolniłeś go z niewoli egipskiej, a potem na pustyni gasiłeś jego pragnienie życiodajną wodą. W obrazie żywej wody prorocy zapowiadali Nowe Przymierze, które zawarłeś z ludźmi, przez Chrystusa Pana naszego. On to uświęcił wody Jordanu i sprawił, że przez odradzające źródło chrzcielne grzeszni ludzie stają się nowym stworzeniem. Uświęć, Panie, tę wodę, aby była znakiem chrztu świętego, który przyjęliśmy w zaraniu naszego życia".

WODA ŚWIĘCONA

POJEMNIK Z WODĄ ŚWIĘCONĄ

W wielu kościołach znajduje się duże naczynie z poświęconą wodą, przeważnie z kranikiem, z którego może ona spływać. Z tego pojemnika mogą wierzący brać wodę święconą do swoich domów.

 

KOCIOŁEK DO ŚWIĘCONEJ WODY

Jest to naczynie wyglądem swoim przypominające małe wiaderko. Posiada ono "rączkę" do noszenia. Podczas liturgii kociołek niesie ministrant.

 

KROPIDŁO

Kropidło składa się z uchwytu, na końcu którego znajduje się metalowa kula (gałka) z małymi otworkami. W środku niej umieszczona jest gąbka nasączona wodą święconą. Kapłan używa kropidła wówczas, gdy pragnie on wiernych, albo określone przedmioty poświęcić wodą święconą.

 

PO CO ISTNIEJE WODA ŚWIĘCONA ?

Gdy kapłan kropi wiernych wodą święconą, to jest to przypomnieniem chrztu i odnowieniem decyzji odrzucenia zła i wyboru dobra. Obrzęd ten nazywa się pokropieniem albo aspersją (od łac. słowa "aspergere", to znaczy "pokrapiać"). Gdy kapłan kropi wodą święconą określone przedmioty, wtedy znaczy to, że Bóg bierze pod swoją szczególną opiekę ludzi, którzy te poświęcone rzeczy będą nosić lub posiadać.

 
 
 
Najbardziej podstawowym znakiem w liturgii jest zgromadzenie liturgiczne. Zgromadzeniem liturgicznym nazywamy zebranie się razem wiernych dla sprawowania czynności liturgicznych pod przewodnictwem przedstawiciela hierarchii kościelnej. Konkretne zgromadzenie liturgiczne jest cząstkę Kościoła powszechnego i jego symbolem. Jest znakiem obecności Chrystusa w swoim Kościele oraz znakiem jego natury społecznej i struktury hierarchicznej.

Zgromadzenie liturgiczne jest znakiem obecności Chrystusa w swoim Kościele. Kościołem jest również zgromadzenie liturgiczne. O swojej obecności wśród wiernych, zebranych w Jego imię zapewnił słowami: "gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich" (Mt 18,20). Prawdę tę Chrystus zaczął realizować w dniu zmartwychwstania oraz po ośmiu dniach, gdy "mimo drzwi zamkniętych... stanął pośrodku" zebranych apostołów, przemówił do nich, "pokazał im ręce i bok" (J 20,19.26). Dał im w ten sposób do zrozumienia, że jest obecny wszędzie, gdzie wierni gromadzą się w imię Jego oraz, że celem tego zgromadzenia się ma być słuchanie Jego Bożych słów i rozważanie Jego męki, śmierci i zmartwychwstania. Ma to miejsce przede wszystkim w liturgii niedzielnej, kiedy "Chrystus obecny jest w ofierze Mszy świętej, czy to w osobie odprawiającego... czy też zwłaszcza pod postaciami eucharystycznymi... Jest obecny w swoim słowie, albowiem gdy w Kościele czyta się Pismo święte, wówczas On sam mówi. Jest obecny, gdy Kościół modli się i śpiewa psalmy" (KL ?).

Zgromadzenie liturgiczne jest znakiem natury społecznej Kościoła. Natura społeczna Kościoła jest jedyna w swoim rodzaju. Kościół jest mianowicie społecznością nadprzyrodzoną, zjednoczoną wewnętrznie z Chrystusem. Do społeczności tej wchodzi się przez chrzest. Sakrament chrztu świętego między innymi uzdalnia wiernych i równocześnie zobowiązuje do udziału w liturgii, która jest społecznym wielbieniem Ojca niebieskiego przez Chrystusa, w Duchu Świętym. Szczególnie we Mszy świętej wierni są tą "społecznością świętą, ludem nabytym przez Boga i królewskim kapłaństwem" (1 P 2,9) dziękującym Bogu, składającym w ofierze niepokalaną Hostię nie tylko przez ręce kapłana, ale razem z nim i uczącym się składać siebie w ofierze (KL 48). Jedno zgromadzenia liturgicznego buduje i umacnia słuchanie słowa Bożego, wspólna modlitwa, wspólny śpiew, składanie ofiary i przyjmowanie Komunii świętej.

Zgromadzenie liturgiczne jest znakiem hierarchicznej struktury Kościoła. Zgromadzenie to podczas czynności liturgicznych ukazuje Kościół. Inaczej mówiąc, struktura Kościoła staje się widoczna, gdy w czasie liturgii każdy wykonuje to, co do niego należy: gdy kapłan jako przedstawiciel hierarchii kieruje akcją liturgiczną, gdy diakon spełnia funkcję należącą do najniższego stopnia święceń, gdy lektor czyta słowo Boże, kantor wykonuje śpiewy między czytaniami, a akolici lub ministranci wykonują czynności, które do nich należą. W ten sposób w czasie sprawowania czynności liturgicznych objawia się Kościół ze swoją strukturę różnych święceń i posług.

Struktura hierarchiczna Kościoła najlepiej ukazuje się wtedy, gdy liturgii przewodniczy biskup w otoczeniu kapłanów, diakonów i tych, którzy pełnią różne posługi, z pełnym uczestnictwem wiernych. Znak Kościoła jest wtedy pełny.

W zgromadzeniu liturgicznym swoją funkcję mają również zespoły śpiewacze. Są one znakiem ożywionego życia religijnego w parafii i znakiem troski o chwałę Bożą przez nadawanie liturgii uroczystego charakteru. Ponieważ zespoły te należ do zgromadzenia liturgicznego, dlatego zajmuję miejsce, które ukazuje, że razem z wiernymi tworzę jedną całość, a nie stanowię odrębnej kasty.

Schola najpierw oznaczała szkołę założoną w Rzymie w IV w., złożoną ze śpiewaków doskonalących się w. swoim zawodzie, dla uświetniania liturgii papieskiej. Za przykładem Rzymu powstawały coraz liczniejsze także szkoły na terenie całego Kościoła. Około XIV w. schola jednogłosowa musiała ustąpić pod naporem chórów wielogłosowych. W odnowionej liturgii schola stanowi grupę śpiewaków, często złożoną z dzieci szkolnych. Rozpoczyna ona i podtrzymuje wspólny śpiew wiernych. Niektóre śpiewy schola wykonuje sama, niektóre na przemian z ludem. W liturgii jest również miejsce dla chórów wielogłosowych dla wykonywania utworów polifonicznych dawnych i nowych. Skarby sztuki wokalnej nie mogę zaginąć, ponieważ przyczyniają się do budzenia szlachetnych uczuć u wiernych i wznoszę umysły do Boga. Dlatego też wszystkim, do których to należy, Konstytucja o liturgii poleca troskliwej opiece zarówno różne zespoły śpiewacze, jak i różne rodzaje śpiewów liturgicznych.

   
Chleba i Wina, przed Komunią św., praktykowane jest w większości obrządków. Ponieważ ciało i krew oznaczają życie (1 Kor 15,50; Mt 16,17), dlatego ich rozdzielenie oznacza śmierć. Oddzielne postacie Ciała i Krwi Pańskiej w liturgii Mszy św. obrazują ofiarną śmierć Chrystusa. Ich zmieszanie natomiast, czyli połączenie razem, jest symbolem zmartwychwstania. Wszystkim obecnym wiernym obrzęd ten przypomina i zapowiada przyszłe zmartwychwstanie.

Osobną symbolikę ma zmieszanie wina z wodą. Według Księgi Apokalipsy (17,15ą wino oznacza Chrystusa, a woda wiernych. Dlatego łacińscy Ojcowie Kościoła w tym zmieszaniu widzą znak zjednoczenia wiernych w Chrystusie. Natomiast Ojcowie Kościoła wschodniego widzą w tym zmieszaniu znak zjednoczenia natury Boskiej z naturę ludzką w Chrystusie. Sobór Trydencki, idąc za Ojcami łacińskimi powiada, że chodzi o aluzję do przebitego boku Chrystusa na krzyżu, z którego wypłynęła krew i woda (J 19,34).

ŚWIĘTOŚĆ              POWRÓT

Świętość może być wielka i rozgłośna, wypełniona cudami. Ale może być również cicha, pokorna, niedostrzeżona, wypowiadająca się tylko w tajemniczym i nieudolnym szepcie duszy do Boga. (...)
Świętość jest współżyciem z Chrystusem, zespoleniem i obcowaniem z Nim na miarę naszych możliwości. Zawsze jednak z udziałem zaparcia się samego siebie, z ciężarem własnego życia, który jest lżejszym lub cięższym krzyżem każdego z nas, krzyżem bohaterów lub krzyżem małych dzieci. Każdy z nas zwycięża siebie według własnej miary i możliwości. Ale Bogu to wystarcza, ponieważ On dla każdego z nas ma odmienną miarę i niezwykłą wyrozumiałość. (...)
Religia Chrystusowa zawsze jest zaparciem się siebie, przezwyciężaniem siebie, a niekiedy działaniem przeciwko sobie. Jest dźwiganiem własnego krzyża, pod który jednak Chrystus zawsze podstawia swoje ramię. Jest naśladowaniem Chrystusa, a więc wspaniałą wspólnotą. Nigdy nie czujemy się osamotnieni, zawsze niesiemy swój krzyż w najlepszym towarzystwie Boga samego. Religia Chrystusowa nie jest łatwizną życiową. Bóg stawia wymagania, ale jednocześnie pomaga i wspiera. Im trudniejsze zadania Bóg człowiekowi wyznacza, tym jest mu bliższy, tym bardziej Bóg jest w nim obecny (...).

kardynał Stefan Wyszyński
"Bochen chleba"